Hamas in de PLO: verzoening?

Tegelijkertijd brachten Fatah en Hamas veschillende verklaringen uit waardoor twijfel ontstaat over hun werkelijke wil tot onderlinge verzoening en een compromis met Israel. De PLO bestaat uit een coalitie van tien verschillende organisaties die wordt gedomineerd door Fatah, de beweging die in 1959 mede werd opgericht door Yasser Arafat. Op 22 december jl. kondigde de PLO een nieuw samengesteld, tijdelijk bestuur aan met voor het eerst ook vertegenwoordigers van Hamas en de Islamitische Jihad. De PLO en Hamas verschillen in zowel ideologisch als strategisch opzicht: Hamas is een islamitische groepering, terwijl Fatah seculier-nationalistisch is ingesteld. Hamas is er op uit om Israel te vernietigen terwijl de PLO Israels bestaansrecht heeft erkend.

De basis van de strategie van Hamas is 'gewapend verzet' terwijl Fatah en de PLO - die de Palestijnse Autoriteit leiden - de voorkeur geven aan 'geweldloos verzet'. Als de twee partijen daadwerkelijk samen de Palestijnen willen gaan leiden, dan zal een partij uiteindelijk de tegenovergestelde ideologie van de ander moeten accepteren.

De twee tongen van Hamas

Sinds november 2008 hebben Hamasvertegenwoordigers - onder wie eerste minister Ismail Haniyeh - verklaard dat ze "geen bezwaar" zouden hebben tegen een Palestijnse staat binnen de grenzen van 1967 (Gaza en de West Bank), maar dat ze hun droom om 'heel Palestina te bevrijden' niet zouden loslaten. Khaled Meshal, de in Damascus woonachtige politiek leider van Hamas, bevestigde dat standpunt op 24 december. Maar Meshal en Haniyeh schijnen het oneens over de vraag of daarmee geweld als wapen wordt afgezworen. Volgens Ha'aretz verklaarde Meshal dat hij bereid was om terrorisme te verruilen voor geweldloos verzet, maar dat werd al op 30 december tegengesproken door een van de woordvoerders van Haniyeh, Fawzi Barhoum. Haniyeh zelf zei op 14 december in Gaza dat "de gewapende strijd een strategische keuze is om Palestijns land te bevrijden [Middellandse] Zee tot de [Jordaan] rivier [...] De Hamas-beweging zal intifada na intifada leiden, tot we Palestina bevrijden, heel Palestina."

Jonathan D. Halevi, een Israelische arabist, legt uit hoe de tegenstellingen als een natuurlijke spanning in het leiderschap werken in tijden waarin grote beslissingen moeten worden genomen. Hamas, zo zegt Halevi, wil geen onderdeel uitmaken van de PLO om diens relatief milde positie te accepteren, maar wil het van binnenuit veranderen zodat de organisatie het radicale standpunt van Hamas zal overnemen.

Hamas' geheime agenda

Volgens Avi Issascharoff, de Ha'aretz-correspondent voor Palestijnse kwesties, zijn de tegengestelde boodschappen van Hamas hoofdzakelijk het resultaat van de machtsstrijd tussen Meshal en Haniyeh. Hoe het ook zij, Hamas neemt het risico om over te komen als slap en bereid om compromissen te sluiten ten opzichte van de eigen principes; om zichzelf, zelfs op papier, te onderwerpen aan de regels van de PLO. Volgens Halevi is de 'Arabische Lente' en het groeiende vertrouwen dat Hamas daarmee kreeg, de onderliggende reden. Halevi: "Meshal beschouwt de verzoening als politiek pragmatisme, dat erop is gericht om het onderste uit de kan te halen nu de 'Arabische Lente' gaande is. Hij gelooft dat de 'Arabische Lente' islamitische elementen een succesvol en internationaal model biedt om de macht over te nemen."

Vertegenwoordigers van zowel Fatah als Hamas hebben de wens geuit om de twee rivaliserende organisaties dus dichter bij elkaar te brengen, maar of ze daar daadwerkelijk toe in staat zijn, valt te bezien. Al in juni 2011 kondigden ze die verzoening aan, maar vooralsnog is het een papieren tijger en de deadlines voor verkiezingen of een gemeenschappelijke regering worden keer op keer niet gehaald. 

 Gearresteerd

Tijdens de besprekingen in Caïro op 22 december die leidden tot Hamas’ toetreden de PLO, hebben de partijen besloten om de deadline voor een gemeenschappelijke regering op 26 januari te stellen. Die datum is ook de deadline die het Kwartet heeft genoemd als herstart van onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit. Maar de PA is vooralsnog niet bereid om met Israël om de tafel te gaan zitten. En het masker van eenheid vertoont al scheuren, vooral nadat een vooraanstaande Fatah-delegatie op 7 januari de toegang voor een bezoek aan Gaza werd geweigerd, overigens tegen de afspraken in die in Caïro waren gemaakt. Fatahvertegenwoordigers hebben Hamas al beschuldigd van het saboteren van de verzoening. Een publicatie op 30 december in ‘Al-Quds’, een krant uit Oost- Jeruzalem, maakt de kans op deze verzoening nog ongeloofwaardiger. Het berichtte over de arrestatie door de Hamas-politie van tientallen vooraanstaande Fatahactivisten in Khan Yunis, op de Gazastrook.  

Terug Print