Apartheidspolitiek? Die bestaat écht niet in Israël

Kids-YafoCritici vergeleken Israël deze week weer met Zuid-Afrika tijdens de apartheid. Onjuist, vindt CIJO-voorzitter Joep de Geus. Zulk onrecht tref je eerder aan in de Israël omringende landen.
OPINIE – Joep de Geus

De dood van Mandela verleidt critici van Israël tot het bagatelliseren van het leed van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. Daarbij zetten ze Israël weg als staat van apartheid, waar Joden meer rechten hebben dan Arabieren, Palestijnen en moslims. Maar apartheid slaat op een juridisch systeem van sociaal, politieke en economische scheiding van bevolkingsgroepen op basis van ras.

Zou er in Israël sprake zijn van apartheid, dan zou de Palestijnse bevolking in Israël minder toegang hebben tot onderwijs. Dit is niet de realiteit. Israëlische burgers hebben evenveel toegang tot onderwijs en het staat een ieder vrij om dit in te richten naar eigen geloof. Israël kent door de staat gefinancierde en voor iedereen toegankelijke islamitische, christelijke en joodse scholen. Is dat apartheid? Nee. Anders dan bijvoorbeeld in buurland Jordanië, waar een quotum geldt voor Palestijnse studenten aan universiteiten.

Vrijheid van religie

In apartheidsstaat Israël zou Palestijnen de toegang ontzegd worden tot banen en politiek. Maar in het Israëlisch parlement zijn momenteel 12 van de 120 leden Arabier, sommige zelfs voor de partij van premier Netanjahoe. Arabische partijen hebben volledige toegang tot verkiezingen en iedereen heeft evenveel stemrecht. Een van Israëls militaire brigades wordt momenteel geleid door een moslim en één van de rechters van het Hooggerechtshof is Arabier. Is dat apartheid? Nee. Anders is dat bijvoorbeeld in Libanon, waar Palestijnen niet mogen werken in onder andere scholen en ziekenhuizen.

In apartheidsstaat Israël zou geen sprake zijn van vrijheid van religie. Is dat het geval? Nee. Iedere staat in het Midden-Oosten kent een officiële religie. In iedere staat in de regio is dat de islam, Israël is als Joodse staat daarin de enige uitzondering. En waar Arabische staten hun religie volledige implementeren in wetgeving, is Israël een seculiere staat. Daarin mag iedere inwoner zijn eigen geloof hebben, zijn geloof uitoefenen en zijn geloof uitdragen. Anders dan bijvoorbeeld in Saoedi-Arabië, waar verkoop van de bijbel is verboden en andere religies dan de islam taboe zijn.

Logisch gevolg

In apartheidsstaat Israël zal dan op zijn minst sprake zijn van gescheiden wonen. Is dat het geval? Ja, in Israël wonen bevolkingsgroepen meer gescheiden. Echter, gemengd wonen is niet bij wet verboden en in steden de realiteit. Een Palestijnse inwoner van Israël kan ervoor kiezen om te wonen in een nederzetting, een kibboets of in Tel Aviv, net als zijn Joodse medeburgers. De Palestijnse Autoriteit verbiedt Israëliërs om in de Palestijnse Gebieden te wonen en Israël verbiedt het burgers van de Palestijnse Autoriteit om in Israël te wonen. Dat dit verboden is, is geen teken van apartheid, maar een logisch gevolg van staatsburgerschap en de zoektocht naar een tweestatenoplossing.

Er is pas sprake van apartheid als deze scheiding geldt voor inwoners van één staat. Dit zou impliceren dat Palestijnen en Israëliërs burger zijn van dezelfde staat. En laat nu juist dát hetgeen zijn waar critici van Israël zich tegen verzetten. Is er in Israël dus sprake van apartheid? Nee.

Geen economische scheiding

Anders is dat in de Palestijnse Gebieden, waar het voor Joden bij wet verboden is om grond te kopen. Een Palestijn die toch grond verkoopt aan een Jood, riskeert de doodstraf.

In Israël is er juridisch, noch in de praktijk een sociale, politieke of economische scheiding van burgers. Er is in Israël geen sprake van segregatie op basis van ras of geloof.

Wie dus de dood van de voormalig Zuid-Afrikaanse president aangrijpt om Israël weg te zetten als apartheidsstaat, bagatelliseert het Zuid-Afrikaanse leed en besmeurt de herdenking van een groot staatsman.

Dit opiniestuk verscheen eerder in Trouw, 13-12-2013