Onderhandelingen tussen Israel en Syrië terug bij af

Over geen geschil in het Midden-Oosten is zoveel gespeculeerd als over dat tussen Israel en Syrië. Het conflict kan, omdat het in feite slechts over land gaat waarbij ideologie geen rol speelt, door onderhandelingen goed worden opgelost. Niet de ingenomen ideologische stellingen vormen de grote boosdoener in dit conflict, maar de angst van de Syrische president Assad voor gezichtsverlies wanneer hij niet de gehele Golanhoogte terugkrijgt. Israel stelt zich op het standpunt dat dat vanuit veiligheidsoverwegingen niet kan. Doorbreking van deze patstelling lag bij het aantreden van premier Barak volgens waarnemers in het verschiet. Beide leiders overlaadden elkaar met complimenten en Syrië leek een einde te willen maken aan de aanwezigheid van radicale Palestijnse verzetsgroepen in het land. Sinds enkele weken is men echter terug bij af.

Baraks uitspraken tijdens zijn recente verblijf in Frankrijk, dat hij verwacht dat besprekingen met Damascus binnen enkele weken hervat zouden worden, lijken op dit moment nergens op gebaseerd te zijn.

De Syrische regeringskrant Tishrin riep vorige week de Arabieren op "te stoppen met de normalisering van de betrekkingen met Israel". De Israelische regering, schreef de krant, "vermomt haar kwaadaardige bedoelingen met slogans en uitlatingen om de wereld en de Arabieren te misleiden". De Syrische media noemen Barak nu een "vijand van de vrede" en beschuldigen hem ervan in de voetstappen te treden van Netanjahoe en niet in die van Rabin.

Israel bevestigde op zijn beurt bij monde van Minister van Justitie Jossi Beilin eind vorige week nog eens het Israelische standpunt. Wijlen premier Rabin, aldus Beilin in een interview met Radio Israel, heeft nooit toegezegd zich uit de gehele Golan terug te trekken zoals Assad beweert. Rabin zou dit slechts als een hypothese hebben genoemd. Onderminister van Defensie, Ephraim Sneh was zo mogelijk nog duidelijker over de situatie. Israel moet, zei hij tijdens een persconferentie na een rondleiding door de veiligheidszone, wellicht de geplande terugtrekking uit Zuid-Libanon uitstellen Toen Barak zijn belofte deed zich binnen een jaar na zijn ambtsaanvaarding uit dit gebied terug te trekken, ging hij ervan uit dat Israel en Syrië volop bezig zouden zijn met onderhandelingen over een allesomvattende vrede. "Indien de huidige situatie niet verandert, zullen we [een unilaterale terugtrekking] echter moeten heroverwegen", aldus Sneh, die zijn opmerkingen maakte tegen de achtergrond van oplaaiend geweld tussen Hezbollah en Israel. Hoewel Sneh door het bureau van de premier op zijn vingers werd getikt, vernam de Israelische krant Ha'aretz later dat zijn uitlatingen wel degelijk met Barak waren gecoördineerd.

Zelfs de Israelische president Weizman gelooft niet meer dat Assad geïnteresseerd is in vrede en dringt er op aan de Syrische president niet langer met diplomatieke boodschappen te bestoken. "We hoeven hem niet achterna te lopen. Er is een grens....als hij wil komen, kan hij dat doen, als niet, dan niet".

Inlichtingenbronnen meldden zelfs een verharding in de Syrische voorstellen, die eisen dat Israel zich nu ook aan de Oostkust van het Meer van Tiberias tot achter de grens van 4 juni 1967 terugtrekt. Ook president Clinton en minister Albright hebben in gesprekken die beiden afzonderlijk met de Syrische Minister van Buitenlandse Zaken Al-Shara hadden (toen deze voor de opening van de VN in Washington was) de impasse niet weten te doorbreken. De ontmoeting met Clinton was niet gepland, maar volgde na het vastlopen van de besprekingen met Albright.