Nederland start samenwerkingsfora met Israel en PA

Keren-ShalomDe bilaterale samenwerkingsfora tussen Nederland en de Palestijnse Autoriteit en tussen Nederland en Israel zijn dit weekend officieel opgericht. Premier Rutte en de ministers Timmermans en Ploumen tekenden de overeenkomsten tijdens een roerig gestart driedaags bezoek aan de regio.

Een afgezegde wandeling van Timmermans door de kasba van Hebron en de niet uitgevoerde opening van een containerscanner door Rutte bij Kerem Shalom zorgden zondag voor ophef. Vooral aanvankelijk was dit aanleiding tot kritiek op de Nederlandse diplomatie: zo constateerde CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt ‘dat er een patroon van ruzie bij de regering met het buitenland is ontstaan. Eerst ruzies bij bezoeken aan Rusland en Turkije, nu weer bij ontmoetingen in Israël en Palestijns gebied.’En dat terwijl het doel van de reis was om de vriendschappelijke banden met zowel Israël als de Palestijnen aan te halen. RTL-correspondent Roel Geeraedts sprak in een column van het “Ministerie van Gekkigheid” en uitte zijn verbazing over de enorme ‘damage control’ waarmee het Nederlandse bezoek gepaard ging.

Hebron
Timmermans’ bezoek aan Hebron was al tijdens de voorbereiding punt van discussie, omdat hij juist een ‘kolonistenstraat’ uitgerekend op zaterdag wilde bezoeken, de rustdag van de religieuze kolonisten daar. In het verleden zorgden bezichtigingen van die straat op Sjabat voor fikse scheldkanonnades en agressieve reacties, die Israel liever wilde vermijden. Hetzelfde gold voor Timmermans’ plannen om op Sjabbat een bezoek te brengen aan de Machpela, de grotten waar volgens de Joodse traditie de aartsvaders begraven liggen. Timmermans verplaatste deze bezoeken naar zondag, maar uiteindelijk werd het hele bezoek aan de oude stad van Hebron afgeblazen. Israel stond erop Timmermans met soldaten te bewaken en Timmermans weigerde dit, omdat de PA verantwoordelijk is voor de veiligheid in dat deel van de stad. Toen de IDF vasthield aan de bewaking, zegde Timmermans het bezoek af, waarop de Palestijnen, de burgemeester van Hebron voorop, weer boos reageerden.

Scanner
Het geruzie over de opening van de met Nederlands geld gefinancierde containerscanner bij Kerem Shalom, bij de grens met Gaza, lijkt vooral te zijn aangewakkerd door de media. Het gaat om een containerscanner die de grenscontrole kan vergemakkelijken. Nederland gaf deze in 2012 aan de Palestijnse Autoriteit, en Israel betaalde de (hoge) kosten voor de infrastructuur die nodig was om ze in werking te stellen.
Rutte zou de feestelijke opening van de scanner bij Kerem Shalom op het laatste moment hebben afgezegd, meldde het dagblad Ha’aretz. Volgens Rutte was die opening echter al eerder afgezegd.
Over de reden liet Rutte zich niet uit, maar volgens Israelische bronnen wilde hij de opening alleen verrichten als deze containerscanner ook meteen zou dienen voor de uitvoer van goederen van Gaza naar de Westbank. Israël staat export naar de Westbank echter niet toe, uit vrees dat er op die manier wapens naar de PA zouden worden gesluisd: de scanner kan worden gebruikt voor de uitvoer van producten via de Israelische havenstad Ashdod naar de hele wereld, behalve uitgerekend de Westbank. Wat Rutte vroeg was dus een verandering van het hele Israelische beleid over de uitvoer uit Gaza. Toen Israel daartoe niet bereid was, zegde Rutte de opening af. Hij zou tot het laatste moment hebben aangedrongen op de door hem gewenste beleidswijziging.
Volgens Rutte was de scanner nu juist bedoeld om de toenadering tussen Gaza en de Westbank te bevorderen; volgens Israel was er slechts sprake van dat dit ‘in de toekomst’ zou gebeuren.