Waar komt de term antisemitisme vandaan?

Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+Share on LinkedInDigg thisShare on RedditEmail this to someonePrint this pageDeel dit

Jodenhaat bestond al lang voordat de term antisemitisme in de negentiende eeuw in zwang kwam.
Die term voor het eerst gebruikt tussen 1870 en 1880 in Duitsland door W. Marr (o.a. in zijn Antisemitische Hefte, 1879). Hij is voortgekomen uit de 19de-eeuwse taalwetenschap. Het antisemitisme zette een indeling van talen (Indo-Europese talen enz.) om in een indeling van volken en rassen, en ontzegde sommige daarvan bepaalde rechten.

Pogroms
Vooral in het negentiende-eeuwse Rusland manifesteerde het antisemitisme zich in pogroms, het massaal vermoorden en beschimpen van Joden door gewapende bendes.
Dat had een emigratiegolf van Joden naar Verenigde Staten tot gevolg – waarbij onderweg nogal wat ‘Oost-Joden’ in Nederland bleven hangen – en de oprichting van zionistische bewegingen, die uiteindelijk tot de stichting van de staat Israël hebben geleid.
Een berucht geval van antisemitisme in het 19de-eeuwse Frankrijk was de Dreyfus-affaire. De Joodse kapitein Dreyfuss in het Franse leger werd ten onrechte van hoogverraad beschuldigd.

Holocaust
De uiterste consequentie van antisemitisme trok het nationaal-socialisme in Duitsland na de machtsovername van Adolf Hitler in 1933. Door wetgeving (o.a. de Neurenbergse rassenwetten van 1935) werden Joodse Duitsers tot rechteloze burgers gemaakt. De discriminatie van Joden verspreidde zich tijdens de Duitse bezetting van veel West- en Oost-Europese landen ook in bezet Europa. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de vernietiging van ca. zes miljoen Europese joden in de concentratiekampen, de Holocaust of Sjoa.

Sovjet-Unie
Ook na de Tweede Wereldoorlog leefde antisemitisme van tijd tot tijd op. In Oost-Europa bijvoorbeeld met de anti-Joodse artsenprocessen in de Sovjet-Unie (1953) en de Slansky-processen in Tsjechoslowakije (1951-1952). Ook het beperken van de emigratie van Joodse burgers uit de Sovjet-Unie kan als antisemitisme worden betiteld. Na de ineenstorting van het communisme ontstonden in enkele Oost-Europese landen (o.a. Rusland) rechtsextremistische partijen die openlijk antisemitische leuzen voeren.

West-Europa
Ook in West-Europese landen en Zuid-Amerika waren er na de Tweede Wereldoorlog gevallen van antisemitisme. Schending van joodse begraafplaatsen, bekladding van synagogen en gebouwen van Joodse organisaties komen regelmatig voor, ook in Nederland.
In sommige West-Europese landen ontstonden in de jaren tachtig, als reactie op de massale immigratie van buitenlanders, rechtsextremistische partijen. Die vertonen vaak ook antisemitische trekken. In Frankrijk noemde de leider van het Front National, Le Pen, de Holocaust “een detail in de geschiedenis”.

Vlucht uit Arabische landen
Het Israëlisch-Arabische conflict bracht in tal van Arabische landen antizionistische en antisemitische manifestaties, waardoor na 1948 een massale emigratie van Joden uit Arabische landen naar Israël plaatsvond.