Wrevel tegen Jumbo, Aldi en Hoogvliet

dadelsHet bericht dat de supermarktketens Aldi, Jumbo en Hoogvliet producten uit de nederzettingen boycotten, wekte ook dinsdag veel ophef. Tegenstanders vielen over de selectieve verontwaardiging – waarom geen producten van de Westbank maar wel uit Tibet bijvoorbeeld. “Nederlandse supermarkten geven toe aan pro-Palestijnse lobby”, kopte Elsevier in een reactie. CIDI maakte bovendien bezwaar tegen het feit dat supermarkten politiek beleid trachtten te maken, door stilzwijgend te bepalen wat om politieke redenen goed is voor de klant.

Voor een deel kan de verontwaardiging ook zijn veroorzaakt door het tendentieuze taalgebruik van de Trouw-journalist, die had besloten dat dit – terwijl de EU spreekt over etikettering van producten uit de Nederzettingen en de VS zich inspant voor vredesbesprekingen tussen Israel en de Palestijnen – een goed moment was voor een belrondje langs grote supermarkten. Hij sprak van “kolonistenwaar” en kopte feitelijk onjuist: “Handelswaar net zo illegaal als de nederzettingen zelf”. Ook in andere opzichten toonde hij zich een ijverig lezer van BDS-rapporten, maar daarover verderop meer.
Gezien de toon van het artikel nam CIDI zelf contact op met de supers.

Aldi

“Wat in Trouw staat is niet correct, het ligt veel genuanceerder,” reageerde de woordvoerster van de Duitse keten maandag al op een vraag van CIDI. Hoe het dan wel ligt, was men aan het uitzoeken. Na overleg met het Duitse hoofdkantoor en mogelijk ook geschrokken door de verontwaardigde reacties vanuit Israel, volgde dinsdag een verklaring waarin Aldi afstand nam van het woord boycot. Het bericht in Trouw ‘was een vergissing’, berichtte Trouw dinsdag.
Trouw had vragen gesteld over uitspraken die Aldi had gedaan in het rapport van onderzoeksbureau Profundo in opdracht van Cordaid, ICCO en IKV-Pax Christi in het kader van hun BDS (boycot, divestment, sanctions)-activiteiten. In dat rapport stelde een Aldi medewerker dat de supermarkt ‘geen producten uit Israelische nederzettingen in de bezette gebieden meer wil verkopen;, dat het zijn ‘leveranciers had geïnformeerd’, en dat de herkomst van producten werd gecontroleerd, meldde Trouw. De Aldi-woordvoerster had vrijdag aan Trouw bevestigd ‘dat die beweringen klopten’, maar kwam daarop dus dinsdag terug.
Aldi heeft weliswaar geen enkel product uit de nederzettingen in de schappen liggen, maar volgens de woordvoerster heeft dat niets te maken met politiek of religieus beleid. “Aldi koopt alleen in op basis van prijs, kwaliteit en beschikbaarheid.”

Jumbo

Supermarkt Jumbo wilde niet spreken van een boycot, maar voert die in de praktijk wel uit: “Jumbo heeft al haar leveranciers die producten uit Israël betrekken gevraagd officieel aan haar te bevestigen dat deze producten niet uit de bezette gebieden komen. Op basis van die verklaringen hebben wij zover bij ons bekend geen eigen merk producten in ons assortiment die betrokken worden uit deze gebieden,” verklaart de super. Volgens Trouw garandeerde Jumbo dat het huismerk ‘vrij is van kolonistenwaar’, en rechtvaardigde de concurrent van Aldi dit met de uitspraak:’de klant heeft recht op eerlijke informatie.’
Daarmee loopt Jumbo vooruit op eventuele richtlijnen van de EU over de vraag wat er op de etiketten moet staan van producten uit de gebieden. De EU denkt hier nog over. CIDI stelt zich op het standpunt dat dan ook aparte etikettering moet worden geëist voor producten uit andere betwiste gebieden, zoals bijvoorbeeld de Westelijke Sahara en het door Turkije bezette deel van Cyprus. Hoewel Jumbo zover bekend deze regels niet aanlegt voor producten uit die gebieden, blijft het voor Israel bij deze eis: “Jumbo staat voor eerlijke communicatie naar haar klanten, zodat de herkomst van een product zo correct mogelijk weergegeven wordt.”
In een verklaring stelt de keten: “Als supermarktketen mengen wij ons niet in de discussie over de rechtelijke status van bezette gebieden, maar emoties rondom de Palestijns-Israëlische kwestie lopen hoog op. Om die reden kiezen wij ervoor te controleren of producten die gelabeld zijn met herkomst Israël, daadwerkelijk uit Israël komen en dus niet uit bezette gebieden, die volgens het internationale recht geen onderdeel zijn van Israël. Vanwege de opgelaaide discussie van enige tijd geleden hebben wij ervoor gekozen om deze extra stap te zetten.”
Saillant detail hierbij is, dat Jumbovestigingen in Amsterdam-Buitenveldert ook kosjere producten verkopen en veel omzet halen uit de Joodse gemeenschap. Dat wordt als extra hypocriet ervaren. De actie ‘boycot de boycotters’, die maandagavond startte op twitter, zal vooral deze vestiging treffen.
De bedrijfsleider van deze Jumbo zou een klant hebben verzekerd dat de boycot niet geldt voor kosjere producten: eventuele kosjere producten uit de ‘betwiste gebieden’, als die er zijn, zouden gewoon in de winkel blijven. Deze bedrijfsleider zou zwart op wit hebben dat hij vrij en onafhankelijk extern mag inkopen.
Maar zolang Jumbo (of dit filiaal) niet openlijk afstand heeft genomen van deze boycot, blijft het meten met twee maten.
Update: Na Aldi heeft nu ook Jumbo gezegd dat er geen sprake is van een boycot, maar dat Jumbo toevallig geen producten aanbiedt uit de gebieden. Op 23 juli gaf de super een enigszins aangepaste verklaring uit: “Na Aldi komt nu ook Jumbo met een verklaring dat de super niet boycot, maar slechts toevallig geen producten verkoopt uit de gebieden: ‘Om voorbereid te zijn op mogelijke nieuwe wettelijke maatregelen, hebben we onze leveranciers gevraagd aan te geven welke huismerk producten uit de bezette gebieden komen en welke niet. Uit deze inventarisatie blijkt dat op dit moment – volgens de leveranciers van Jumbo – geen producten uit de bezette gebieden komen. Er is dus geen sprake van een actieve boycot door Jumbo.'”
Update2: Enige uren na de verklaring hierboven, volgde donderdagmiddag een nieuwe verklaring waarin Jumbo duidelijker afstand neemt van een boycot:
“In de media wordt de indruk gewekt dat Jumbo producten uit nederzettingen boycot. Dit is niet het geval. Een boycot zou een politieke keuze zijn. Jumbo neemt hierin geen stelling.
Het inkoopbeleid voor het Jumbo huismerk wordt bepaald door een aantal factoren waaronder kwaliteit, prijs, beschikbaarheid en onze internationale inkoopvoorwaarden, zoals ook bij andere retailers. Onze internationale inkoopvoorwaarden zijn van toepassing op het product, de producent en de productieketen. Deze staan los van het land van herkomst.
Jumbo heeft op dit moment geen producten uit de nederzettingen in haar assortiment. Dit wordt mede veroorzaakt door beschikbaarheid. Indien de producten voldoen aan alle bovengenoemde factoren, dan komen ze in aanmerking voor opname in het assortiment van het Jumbo huismerk.”

Hoogvliet

Deze keten lijkt zich nog het minst aan te trekken van boze reacties na het Trouw-artikel. In antwoord op elektronische vraag van CIDI-directeur Esther Voet volstond Hoogvliet met het botte zinnetje: “Wij kunnen je berichten dat Hoogvliet geen producten uit de bezette gebieden verkoopt. Verder geven wij geen commentaar.” Op een aanvullende vraag of dit een politieke dan wel een praktische beslissing was, werd überhaupt niet gereageerd.

De kwestie kreeg veel aandacht in de media: Knevel en Van den Brink, Dit Is De Dag en 1 Vandaag vroegen CIDI om commentaar. Luister hier naar de uitzending van Dit Is De Dag.