Israel accepteert bestandsvoorstel, Hamas niet

irondomeAanvankelijk wekte het Egyptische voorstel van maandagmiddag voor een wapenstilstand verbazing en leek het erop alsof ook Israel het niet zou accepteren. Bij eerdere oorlogen met Gaza kwam er pas een voorstel als de vuurkracht van Hamas zwaar beschadigd was, en dat lijkt niet het geval. Maar al snel verschenen er verklaringen van de Israelische regering, dat een groot deel van de lanceercapaciteit van Hamas was vernietigd en de commandostructuur ernstig aangetast. Het werd duidelijk dat Netanyahu wel oren had naar een bestand. Maar de Hamasleiding wees het vanuit hun veilige schuilplaatsen in onder meer Quatar bijna onmiddelijk af.

Het dilemma: grondoffensief of niet

Mogelijk heeft Israel het Egyptische voorstel geaccepteerd omdat het Netanyahu afhelpt van het dilemma: grondoffensief of niet? Dit is al sinds de eerste dag van Israels anti-raketoperatie onderwerp van gesprek en de speculaties erover namen toe nu het mobiliseren van het Israelische leger, dat enige dagen kost, afgerond kan zijn.
Zaterdagavond piekte de discussie nadat Hamas had aangekondigd Tel Aviv te zullen treffen met een regen van langeafstandsraketten. De Gazaanse TV nam zelfs Israelische uitzendingen live over, in de hoop een grote verwoesting te kunnen tonen. Toen dit niet gebeurde – Iron Dome stopte de meeste raketten die op koers lagen en de rest trof geen doel – werd de uitzending afgebroken en verspreidde Hamas in plaats daarvan de leugen dat hij succesvol was geweest. Hamas sprak van 10 doden en dit werd feestelijk gevierd.

Intussen steeg wel de spanning over een mogelijke grondoperatie.
Israelische vliegtuigen gooiden pamfletten uit boven noord-Gaza, vanwaar de meeste raketten worden gelanceerd, om de bevolking te waarschuwen het gebied te verlaten – maar of dit de aankondiging was van een grondoperatie of een offensief uit de lucht, bleef onduidelijk. Een beperkte actie van Israelische mariniers tegen een van de lanceerinstallaties waarmee Tel Aviv was beschoten, werd zondag in de vroege ochtend door sommige media aangezien voor het begin – maar dit bleek niet het geval.

Voor en tegen

De VS zijn felle tegenstanders van een grondoffensief. Dit zou minister Kerry afgelopen zondag in een telefoongesprek duidelijk hebben gemaakt aan Netanyahu, meldde het Israelische TV-kanaal 2. Hij zou Netanyahu hebben voorgesteld de overeenkomst met Hamas uit november 2012 te gebruiken als basis voor nieuwe besprekingen. Kerry veroordeelde de Palestijnse rakettenregen, benadrukte Israels recht op zelfverdediging, en drong er bij Netanyahu op aan de situatie niet te laten escaleren.
Netanyahu stond onder druk van zijn rechtervleugel om grondtroepen naar Gaza te sturen, maar hij heeft dat tot nu toe weten te voorkomen. Een grondoperatie in het dichtbevolkte Gaza zou het aantal doden – nu al boven de 170 – enorm doen stijgen. Bij veel Palestijnse doden riskeert Netanyahu internationale kritiek en isolatie, bij Israelische doden komt zijn thuisfront (en electoraat) in opstand.
Voorlopig leek Netanyahu, net als in 2012, door te willen gaan zonder grondoffensief totdat er voldoende schade is toegebracht aan de lanceerinstallaties en infrastructuur van Hamas om een langdurig staakt het vuren af te dwingen.

Het bestand

Wie een bestand zou kunnen bemiddelen, was niet duidelijk. In 2012 was Egypte een geschikte bemiddelaar, maar de huidige regering onder Sisi heeft een conflict met de Moslim Broederschap waarvan Hamas de Gazaanse poot is. Dat maakt zijn regering weinig happig op een bemiddelingspoging, áls Hamas hem al als bemiddelaar zou accepteren. Als we Hamas moeten geloven, heeft Egypte deze organisatie en andere extreme splinters niet geraadpleegd. Volgens journalisten in de regio zou het bestand zijn uitonderhandeld met Abbas en zou dit voor nieuwe onenigheid in de Palestijnse ‘eenheidsregering’ hebben gezorgd.
“Wij hebben het niet verworpen, maar wij zijn niet geraadpleegd”, zei een Hamaswoordvoerder dinsdagmorgen. Maar Hamas heeft het wel degelijk verworpen.

Voorwaarden

De voorwaarden zijn op papier simpel: zowel Israel als alle Palestijnse groeperingen in Gaza staken alle vijandelijkheden vanuit de lucht, vanaf de zee, en over land. Israel belooft geen grondoffensief te starten en geen burgers onder vuur te nemen, en de Palestijnse groepen beloven geen raketten af te vuren, aanvallen te doen op de grens, of burgers te beschieten. De grensovergangen worden geopend en doorgang van personen en goederen wordt mogelijk gemaakt zodra de veiligheidssituatie op de grond stabiel is. Andere kwesties worden door de partijen besproken.
Tot zover is het gunstig voor Israel, dat er niets in het voorstel staat over het vrijlaten van Hamasgevangenen, een eis die standaard wordt gesteld.
Het bestand zou ingaan 12 uur nadat beide partijen het onvoorwaardelijk hebben geaccepteerd. Dat heeft Israel intussen gedaan, de anderen dus niet.

Israel heeft tot nu toe inderdaad geen acties ondernomen, ondanks verschillende raketbeschietingen. Maar woordvoerders van de regering hebben wel duidelijk gemaakt dat het Israel vrij staat te reageren als Gaza acties blijft ondernemen. Mogelijk krijgen de Gazanen hiervoor nog even de tijd, maar dat zal niet eindeloos duren. Uiteindelijk is zelfs een grondoffensief (nog) niet uitgesloten.