50 jaar sinds de Zesdaagse Oorlog

Vandaag is het precies 50 jaar geleden dat de Zesdaagse Oorlog van start ging. De jonge staat Israel verzeilde op 5 juni 1967 om 07:45 in een oorlog met de buurlanden Egypte, Syrië en Jordanië, die gesteund werden door enkele andere landen in het Midden-Oosten. Egypte had op 19 mei de VN-vredesmacht UNEF gedwongen te vertrekken uit de Sinaiwoestijn en blokkeerde vervolgens de Straat van Tiran voor de Israelische scheepvaart van en naar Eilat. Met ook de opbouw van een militaire overmacht aan de grenzen en dreigende oorlogstaal door de Arabische landen zag Israel zich genoodzaakt een preventieve aanval uit te voeren. Tegen de verwachtingen in sloeg de jonge staat hard toe en veroverde de Gazastrook en de Sinaï op Egypte, de Golanhoogten van Syrië en de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem op Jordanië.

De verovering van Oost-Jeruzalem op 7 juni werd gezien als een belangrijke overwinning omdat het ervoor zorgde dat de Joodse bevolking eindelijk weer toegang had tot de voor hen heilige plekken. De toenmalige Minister van Defensie Moshe Dayan sprak bij de Klaagmuur de volgende woorden:

Aan onze Arabische buren reiken wij, zeker op dit uur, de hand van vrede. Aan mensen van andere religies, christenen en moslims, beloof ik hierbij plechtig dat hun volle vrijheid en hun religieuze rechten zullen worden gewaarborgd. Wij zijn niet naar Jeruzalem gekomen om de heilige plaatsen te veroveren.

In de vredesbesprekingen tussen Israel en de Palestijnen is Jeruzalem inmiddels een cruciaal punt geworden voor onderhandelingen.

Nederland

Nederland stond tijdens de Zesdaagse Oorlog onverdeeld achter Israel. In de jaren vijftig had Nederland al wapens geleverd aan Israel. Tijdens de Zesdaagse Oorlog werden er pro-Israel demonstraties georganiseerd en werd er geld ingezameld. Ook meldden Nederlandse vrijwilligers zich in Israel aan. In een recente uitzending van Andere Tijden is terug te zien hoe Nedeland destijds zich onverdeeld achter de jonge staat onder vuur schaarde.

De Israelische premier Benjamin Netanyahu noemde de Zesdaagse oorlog recentelijk “een van de grootste overwinningen in de geschiedenis van Israel.”

Een overwinning was het destijds zeker; Israel wist binnen zes dagen de wereld te verassen door te zegevieren. Israeli’s, met de Sjoa nog vers in het geheugen, vreesden in de aanloop naar de oorlog vernietigd te worden. Het tegendeel werd echter realiteit. Op 5 juni 1967 vernietigde Israel met een luchtaanval de Egyptische luchtmacht en even later ook die van Syrie. Hierna drongen de Israeli’s in rap tempo het Egyptische en het Syrische leger terug. Ondanks Israelische waarschuwingen aan Jordanie om zich buiten de oorlog te houden, begon het Jordaanse leger artilleriebeschietingen van Israelische steden. Bij de Israelische tegenaanval vielen de West Bank en Oost-Jeruzalem in Israelische handen.

Het succes van Israel en de bekende beelden van de Israelische paratroepers bij de zojuist bevrijde Klaagmuur, deed zeer bij de Arabische leiders. De nederlaag die ze ervoeren was door hen niet voorzien. De Egyptische president Gamal Abdel Nasser trad dan ook in depressieve toestand af op 9 juni. Zijn aftreden was echter van korte duur; hij trad weer aan na steun van de Egyptische bevolking.

Israel voelde zich als gevolg van de gebeurtenissen korte tijd onoverwinnelijk. Een gevoel dat zes jaar later na de Jom Kippoeroorlog waar Israel enkele nederlagen leed, weer verdween.

Vandaag markeert de 50 jaar van een militair sterk Israel dat Jeruzalem wist te veroveren. Tegelijkertijd markeert het ook 50 jaar van bezetting van de Westbank en annexatie van de Golanhoogten. De overwinning bracht Israel strategische diepte, maar geen vrede.

Vele van de discussies die vandaag de dag over de oplossingen van het conflict worden gevoerd hebben hun wortels in het conflict van 1967. Om historische context te verschaffen heeft de Jerusalem Post in samenwerking met o.a. Jerusalem U en het Jewish National Fund een mini-serie gemaakt voor het publiek om inzicht te geven in de gebeurtenissen destijds. De serie is hier te bekijken.