Auschwitzherdenking

‘Oudere Joodse Amsterdammers spreken hoogstens heel kort over hun oorlogservaringen,’ zei burgemeester Van der Laan zondag op de Auschwitzherdenking.

‘Maar zij spreken wel altijd met nét iets meer trots en passie over de kleinkinderen dan de gemiddelde Amsterdammer. Wij zijn er nog.’ Ook dit jaar waren er heel veel oma’s, kinderen en kleinkinderen in het Amsterdamse Wertheimpark, samen met bewindslieden, vertegenwoordigers van vele organisaties en ambassadeurs uit 23 landen.

In het Wertheimpark daalden met de regendruppels de klanken van A Jiddische Mame neer op een zee van paraplu’s, hoedjes, Hoeden, capuchons en de zwarte mutsen van de beveiligers. Duizend mensen misschien. Het Koninklijk Roma en Sinti-orkest Roma Mirando speelde óók een Joods liedje en als altijd werd er voor de Joodse slachtoffers kaddisj en jizkor gezegd.

Voor Joods Nederland wordt de jaarlijkse Auschwitzherdenking met de jaren niet minder belangrijk, maar meer. Als het aan voorzitter Jacques Grishaver van het Auschwitzcomité ligt, krijgt de herdenking nationale status.

De dag waarop Auschwitz werd bevrijd, 27 januari, is in november 2005 door de VN uitgeroepen tot Holocaust Memorial Day. Ook vandaag werden in veel landen de 6 miljoen Joden, 2 miljoen Roma en Sinti en vele duizenden anderen herdacht die er van de nazi’s niet mochten zijn.
Maar zonder controverse schijnt dat niet te kunnen. Dit jaar zorgde de Italiaanse oud-premier Berlusconi voor opschudding door uitgerekend op die dag te zeggen dat ‘Mussolini ook veel goede dingen had gedaan’. In 2009 werd de herdenking in Duitsland vergiftigd door de reacties op de Israelische actie in de Gazastrook: vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap in Duitsland bleven en bloc weg – officieel omdat op deze dag nooit overlevenden uit hun kring in de Bondsdag zijn begroet.

Zo’n opmerking als van Berlusconi zou in Nederland niet kunnen, maar hij is typerend voor de drang om scherpe kantjes van het herdenken af te vlakken die er ook in Nederland is. De Nationale Dodenherdenking op 4 mei is al zo vervaagd dat niemand meer precies weet wie en wat er dan wordt herdacht. Zefs 27 januari wordt al veralgemeniseerd. Een blogger op Blog.nl benadrukte dat ‘de slachtoffers worden herdacht van zowel de Holocaust als van andere genociden, zoals in Rwanda, Cambodja, Srebrenica en Darfur’.

Dat kan in andere landen zo zijn, maar in Nederland is 27 januari nog altijd de dag van de Auschwitz- herdenking, waarop de slachtoffers worden herdacht van de vervolging door de nazi’s waarvoor Auschwitz het symbool is geworden. Daarom trekt die herdenking nog duizend oude en jonge mensen zonder enige poging hem te ‘vereigentijdsen’, en daarom wil het Auschwitzcomité dat hij nationale status krijgt.

Foto: Roel Abraham