Eerste ontmoeting Bennett en Biden: focus op Iran

IN ISRAEL / Door: JOS HUMMELEN / 26 aug 2021 BENNETT BIDEN IRAN VS

Israelische premier Naftali Bennett (Yamina) spreekt vandaag Amerikaans president Joe Biden, op zijn eerste bezoek als premier in Washington. Door zijn lange internationale politieke carrière kent Biden (78) veel wereldleiders al decennia, maar heeft nieuwe premier Bennett (49) nog nooit ontmoet. Naftali Bennett heeft zelf Amerikaanse ouders, en was voor zijn politieke carrière Amerikaans staatsburger. Naar verwachting wordt Iran de focus van de bespreking vandaag.

bennett biden

Naftali Bennett (links) en Joe Biden (rechts); beide foto’s: GPO

Buitenlandbeleid

Bennett’s ‘regenboogcoalitie’ is in principe tegen de Amerikaanse pogingen om de ‘Irandeal’ JCPOA (Joint Comprehensive Plan Of Action) nieuw leven in te blazen. De deal werd in 2015 in het leven geroepen door Barack Obama met Biden als vicepresident om het nucleaire programma van Iran aan banden te leggen, maar in 2018 verscheurd door Donald Trump. Biden wil graag terug naar een soortgelijke ‘Irandeal’, maar ziet in dat een deal nu verder weg lijkt, onder andere door het aantreden van de hardliner Ebrahim Raisi als president van Iran. In gesprek met Bennet heeft gisteren Biden’s minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken wel toegezegd om Israel te helpen met ‘alle mogelijke middelen om zichzelf te verdedigen tegen Iran’. 

Naast de zorgen rondom Iran is er met minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken ook gesproken over de oplopende spanningen langs de grens tussen Israel en Gaza. Ondanks het staakt het vuren na de escalatie in mei, lanceert Hamas geregeld brandballonnen op Israel en nu weer af en toe een raket. De terreurgroep houdt al jaren Israelische burgers Avera Mengistu en Hisham Al-Sayed gegijzeld, evenals de lijken van soldaten Hadar Goldin en Oron Shaul. Israel probeert momenteel de-escalerend op te treden, onder meer door meer handelaren en goederen door de grensovergangen met Gaza te laten.

Verder werd er geregeld dat Israelische staatsburgers voortaan net als EU-burgers geen visum meer aan hoeven te vragen om de VS in te mogen, maar onder het Visa Waiver Program gemakkelijker het land kunnen bezoeken.

Foto: Jos Hummelen

Ontmoeting met Biden

Zowel Bennett als Biden willen graag dat hun ontmoeting voorspoedig verloopt. Bennett wil zich profileren als serieus staatsman, en laten zien dat hij ook door één deur kan met een Democratische Amerikaanse president. Biden heeft zich vaker uitgesproken tegen huizenbouw in Israelische nederzettingen, terwijl nederzettingenliefhebber Bennett juist een voorstander is van ‘natuurlijke groei’ en uitbrieding van nederzettingen. Dit blijft ook binnen de huidige Israelische regering een bron van grote verdeling, met uitgesproken voor- en tegenstanders van nederzettingen als coalitiepartners.

Biden krijgt momenteel veel kritiek op zijn buitenlandbeleid door de chaotische aftocht van Amerikaanse troepen uit Afghanistan. Bennett heeft in Israel een zware klus aan scherp toenemende coronabesmettingen en de spanningen met Gaza.  Beide leiders hebben dus meer dingen aan hun hoofd dan alleen het Israelisch-Palestijns conflict, en in de vorm van de Irandeal iets dringenders om te bespreken. 

Relatie tussen Israel en de Democraten wisselend

De ontmoetingen tussen Israelische en Amerikaanse leiders zijn in het verleden ook wel gespannen geweest, in het bijzonder tussen president Obama en huidig oppositieleider Benjamin “Bibi” Netanyahu. Zoals Obama tegen Frans president Nicolas Sarkozy opmerkte in 2011, naast een microfoon die per ongeluk aan stond: “Denk je dat jij Bibi zat bent? Ik heb elke dag met hem te maken!”

Gedurende het presidentschap van Trump was de relatie tussen de leiders van Israel en de VS ongekend warm: Netanyahu en Trump zijn al sinds de jaren ’80 met elkaar bevriend. Onder meer deze hechte band van Netanyahu met de controversiële, Republikeinse Amerikaanse president zorgde voor een verslechtering van de relatie tussen Amerikaanse Joden en Israel, aangezien Amerikaanse Joden vooral bij de vorige twee verkiezingen Democratisch stemden. Aan Bennett de taak om ervoor te zorgen dat Israel minder geien wordt als een Republikeinse hobby.