Borrell waarschuwt Israël geen delen van de Westoever te annexeren

EU-Hoge Vertegenwoordiger Josep Borrell waarschuwt Israël om niet over te gaan tot annexatie van delen van de Westelijke Jordaanoever. Volgens Borrell zou dit een “serieuze schending van internationaal recht” betekenen.

De positie van de Europese Unie ten aanzien van de gebieden die Israël in 1967 heeft veroverd blijft “onveranderd”, aldus een statement van de EU-Hoge Vertegenwoordiger. “In lijn met internationaal recht en relevante VN-Veiligheidsraadresoluties, waaronder resoluties 242 (1967) en 338 (1973), erkent de Europese Unie Israëlische soevereiniteit over de bezette Westelijke Jordaanoever niet”. Elke annexatie zou een “serieuze schending van internationaal recht” betekenen, zo waarschuwt Borrell. “De Europese Unie blijft de situatie en diens bredere implicaties nauwlettend volgen, en zal overeenkomstig handelen”.

De Westelijke Jordaanoever werd na de Israëlische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 geannexeerd door Jordanië. Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël de Westoever nadat Jordaanse artillerie de Joodse staat onder vuur nam. Onder de Oslo-akkoorden van 1993 getekend tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), is de Westoever verdeeld in drie verschillende gebieden – A, B en C. Zone A valt geheel onder de Palestijnse Autoriteit (PA). In zone B is de administratie in handen van de PA maar de veiligheid in handen van Israël. Zone C is geheel in Israëlische handen en valt onder de militaire wetgeving in Israël. De bedoeling was dat de Oslo-akkoorden een opmaat naar een permanente tweestatenoplossing zou zijn, maar latere onderhandelingen hebben niet tot een dergelijke overeenkomst geleid.

Gantz eerder gewaarschuwd door de EU?

Het coalitieakkoord dat in de maak is voor een nieuwe Israëlische regering, bevat plannen voor annexatie van delen van de Westoever. Met kleinere partijen als Gesher, Yamina en de Arbeidspartij wordt nog onderhandeld -wat nog gevolgen voor de overeenkomst kan hebben. Na drie verkiezingsrondes lijkt er nu eindelijk een Israëlische regering te komen, nadat Benjamin Netanyahu (Likoed) en Benny Gantz (Blauw-Wit) tot elkaar zijn gekomen.

Naar verluidt zou de EU Gantz gewaarschuwd hebben niet akkoord te gaan met annexatieplannen. EU-ambtenaren zouden de afgelopen weken gesproken hebben met de buitenlandse zakenadviseur van de Blauw-Wit leider, zo meldt de Israëlische televisiezender Aroetz 13. Elke annexatie dan ook zal de relaties met de EU schaden en een sterke reactie teweegbrengen, zo zou Gantz zijn gewaarschuwd.

“Welke landen kiest de geachte heer te vertegenwoordigen?”

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken is niet te spreken over het statement van Borrell. “Het is jammer dat Josep Borrell, die pretendeert verantwoordelijk te zijn voor de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie, kiest voor deze manier om een nieuwe regering van een belangrijke partner van de EU te verwelkomen”, aldus het ministerie in een verklaring.

Het Israëlische statement zet vraagtekens bij de waarschuwing van de EU-Hoge Vertegenwoordiger, daar een aantal EU-lidstaten tegen de verklaring zou zijn geweest. Volgens de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Yisrael Katz heeft een aantal Europese landen voorkomen dat het statement in naam van de EU werd gepubliceerd, en heeft Borrell vervolgens de verklaring vanuit zijn eigen kantoor – de Europese Dienst voor Extern Optreden – uitgegeven. Katz zegt dankbaar te zijn voor Israëls “vrienden in Europa die tegen de aankondiging van Borrell zijn en de waarde van de betrekkingen met Israël erkennen”.

Naar verluidt zouden de protesterende EU-lidstaten met name problemen hebben met de timing. De nieuwe Israëlische regering is nog geen feit, en de Europese landen die tegen het statement waren leek het geen goed idee om op een dergelijke negatieve manier van start te gaan met Gantz – een nieuwe speler op het politieke toneel in Israël én samen met Netanyahu rotatiepremier volgens het conceptregeringsakkoord. 

Frankrijk gaat echter een stap verder dan Borrell. Tijdens een sessie van de VN-Veiligheidsraad waarschuwde de Franse ambassadeur Nicolas de Rivière dat Israëlische annexatie gevolgen zal hebben voor de betrekkingen met Frankrijk. “Dergelijke stappen, indien geïmplementeerd, zullen niet onbetwist blijven en zullen niet over het hoofd gezien worden in betrekking tot onze relaties met Israël”, aldus De Rivière. 

“Vernietigende klap”

VN-gezant Nickolay Mladenov sprak ook bij de maandelijkse sessie van de Veiligheidsraad over het Israëlisch-Palestijnse conflict. Hij stelt dat Israëlische annexatie een “vernietigende klap” zou zijn voor de tweestatenoplossing. “Het gevaarlijke vooruitzicht van annexatie door Israël van delen van de bezette Westelijke Jordaanoever is een groeiende bedreiging”, aldus Mladenov. Een dergelijke stap zou de “deur naar hervatting van onderhandelingen sluiten” volgens de VN-gezant, en “pogingen schaden regionale vrede te bevorderen”.

De VN-gezant voor het Midden-Oosten roept Israël en de Palestijnen op dit moment “aan te grijpen om stappen richting vrede te nemen”. Eenzijdige stappen, aldus Mladenov, “verdiepen alleen maar de kloof tussen de twee volken en ondermijnen de kansen op vrede”.

VS: het is aan Israël zelf om te beslissen

Volgens de Verenigde Staten is het aan Israël zelf om te beslissen over eventuele annexatie. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo is het niet aan de VS om zich in te mengen met deze aangelegenheid. “Het is een Israëlisch besluit, maar we zullen nauw met hen samenwerken en onze visie op deze kwestie met hen in privé delen”.

Pompeo is positief over de aankomende regering onder leiding van Netanyahu en Gantz. “Vierde verkiezingen zouden niet in het beste belang van zowel Israël als de rest van de wereld zijn geweest, aldus de secretary of state.

Een aantal maanden geleden heeft de Amerikaanse president Donald Trump zijn vredesvoorstel voor Israël en de Palestijnen geopenbaard. In het plan hoeft geen enkele Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever ontruimd te worden. Het vredesplan van Trump kan op steun van zowel Netanyahu als Gantz rekenen, maar de Palestijnen hebben het voorstel afgewezen. Sinds president Trump in 2017 Jeruzalem als hoofdstad van Israël heeft erkend, boycot de Palestijnse Autoriteit gesprekken met de VS.

Volgens EU-Hoge Vertegenwoordiger Borrell wijkt het Amerikaanse vredesplan af van internationaal overeengekomen parameters. Hij doelt op een via onderhandelingen tot stand gekomen tweestatenoplossing, gebaseerd op de 1967-lijnen, met gelijkwaardige landruil, zoals overeengekomen tussen de partijen – met de staat Israël en een “onafhankelijke, democratische, aaneengesloten, soevereine en levensvatbare staat Palestina”. In zijn verklaring naar aanleiding van het vredesplan van Trump waarschuwde Borrell al dat stappen richting annexatie, wanneer geïmplementeerd, niet onbetwist toegestaan zullen worden.