CIDI-onderzoek: online kritiek op Israel vaak dekmantel voor Jodenhaat

Meer dan twee derde van de anti-Joodse berichten op Twitter worden geplaatst onder het mom van kritiek op Israel of het zionisme. Vaak vertonen deze overlap met oude antisemitische stereotypen. Ook op andere websites, blogs en fora tiert antisemitisme onder het mom van Israelkritiek welig. Daar is meer dan de helft van de antisemitische uitlatingen gerelateerd aan de Joodse staat. Dat blijkt uit onderzoek (pdf) van onderzoeksbureau Kantar in opdracht van het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI).

Kantar analyseerde circa 750 Nederlandstalige antisemitische tweets en 300 websites uit het jaar 2019. Ook klassieke antisemitische complottheorieën komen veel voor. CIDI, de antisemitismewaakhond van Nederland, vindt het tijd dat sociale mediabedrijven en webhosters nu echt hun verantwoordelijkheid nemen en antisemitische en anderszins haatdragende content verwijderen. Als zij dit weigeren moet de overheid ingrijpen en dit per wet regelen.

Explosieve toename antisemitisme

Het aantal gevallen van anti-Joodse discriminatie neemt explosief toe, zo bleek in februari reeds uit de Monitor Antisemitische Incidenten. In 2019 registreerde CIDI 182 antisemitische incidenten: het hoogste aantal in de ruim 30 jaar dat CIDI het rapport uitbrengt. Op internet werden nog eens 127 incidenten gerapporterd. De meeste incidenten worden echter nog altijd niet gemeld. Dit geldt in het bijzonder voor antisemitisme op internet, terwijl uit onderzoek blijkt dat 80% van de Nederlandse Joden antisemitisme op internet ervaart. Om deze reden heeft CIDI Kantar (voorheen TNS NIPO) opdracht gegeven onderzoek te doen naar de omvang en de aard van het antisemitisme op het Nederlandstalige internet.

Uit dit onderzoek kwamen 747 Nederlandstalige tweets naar voren die volgens de werkdefinitie als antisemitisch aangemerkt kunnen worden. Deze variëren van “9/11 was een zionistisch geïnspireerd complot” tot “Timmermans is een verrader wiens joodse meester ons alsnog de goelag in wil hebben”. Van de antisemitische Twitterberichten is 68% gerelateerd aan Israel en 52% klassiek antisemitisme. Deze twee categorieën overlappen regelmatig. Nog eens 11% van de gevonden tweets bevatten antisemitische referenties naar de Holocaust.

Ook vond Kantar 286 Nederlandse websites, blogs en fora die antisemitisme bevatten. De meest voorkomende categorie antisemitisme op websites is klassieke Jodenhaat (79%), gevolgd door antizionistisch antisemitisme (65%). Wederom overlappen deze twee vaak: complottheorieën over Israel of de ‘Joodse lobby’ bevatten aan de lopende band klassieke antisemitische elementen. Websites die eruit springen, en structureel antisemitisme bevatten, zijn bijvoorbeeld de fora Maroc.nl en Marokko.nl.

Aanpak harder nodig dan ooit

Door technische beperkingen konden platforms als Facebook, YouTube en Instagram niet in dit onderzoek meegenomen worden, evenmin als afbeeldingen en video’s. Daarover krijgt CIDI juist veel meldingen binnen. Ook uitingen van Nederlanders in andere talen bleven buiten schot. De omvang van het probleem is vermoedelijk dan ook nog vele malen groter.

CIDI is daarom verheugd dat minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) werkt aan een plan om internetbedrijven aan te pakken als zij antisemitische of anderszins haatdragende berichten niet binnen 24 uur verwijderen. Dit is een belangrijke stap, en het onderzoek van CIDI laat zien dat dit harder nodig is dan ooit. Veel van de meest walgelijke antisemitische content die wij aantroffen staat nog altijd op het internet.

Daarnaast moeten aangiftes van (online) antisemitisme nu echt opgepakt worden, zodat daders gestraft kunnen worden. CIDI spreekt de hoop uit dat de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, afgelopen week in het leven geroepen door de Tweede Kamer, hier in samenwerking met CIDI en justitie werk van gaat maken.