CIDIcommentaar: De kat of de hond

Israel SyrieIsrael houdt zich opvallend stil over de situaties in Syrië en Egypte. Een wijze beslissing volgens Esther Voet. Het commentaar hieronder verschijnt komende week ook in de Israel Nieuwsbrief.

Hoe snel de situatie in het Nabije Oosten kan veranderen, zagen we op 3 juli toen de democratisch gekozen Mohammed Morsi het veld moest ruimen nadat miljoenen Egyptenaren de straat op gingen en het leger zich achter hen schaarde. Hoewel velen het niet durfden te zeggen, was het de facto wel degelijk een militaire coup en die is per definitie ondemocratisch.
Wel zijn er verzachtende omstandigheden, want Morsi maakte er in zijn jaar presidentschap een puinhoop van. Voor de Moslimbroederschap bleek de macht krijgen één ding, de macht aankunnen was voor deze in de kern ondemocratische beweging een ander verhaal.

Is de omwenteling in Egypte een goede zaak? Ook voor Israel? Het leger was tijdens het bewind van Morsi de enige Egyptische instantie waarmee goede contacten werden onderhouden. Maar de Egyptische bevolking is over de hele linie vergiftigd met anti-Israel sentiment.
In de ‘liberale’ Tamarodbeweging, die het op een akkoordje gooide met het leger, klinkt de stem om de vrede met Israel op te zeggen luid en duidelijk. En als het leger de ‘roadmap’ naar nieuwe verkiezingen volgt, is er dan plaats voor conservatieve krachten die nog altijd een groot deel van de Egyptische samenleving uitmaken en dus onderdeel horen te zijn van het democratische proces? Met de leidinggevende figuren van de Moslimbroederschap achter slot en grendel en het bloedbad dat het Egyptische leger aanrichtte onder de aanhang, is dat de grote vraag.
De beweging lijkt nu opnieuw ‘onder te duiken’ en daarmee te radicaliseren. In ieder geval lijkt het democratische experiment in Egypte voor nu simpelweg mislukt.

Egypte is inmiddels van de voorpagina’s verdrongen door Syrië. Ik schrijf dit commentaar terwijl de wereld de adem inhoudt en zich troepen opbouwen rond de grenzen met dit door een burgeroorlog verscheurde land. Alles wijst erop dat Bashir al-Assad chemische wapens heeft gebruikt tegen eigen bevolking. Assad en zijn bondgenoten bezigen taal die doet denken aan de situatie in 1991 in Irak, wat in Israel inmiddels ‘Scud season’ wordt genoemd. Want als we Assads woorden mogen geloven, zal bij een aanval op Syrië wraak worden genomen op… Israel. Het beeld van het uitdelen van gasmaskers is een déjà vu. Israel betrachtte toen uiterste zelfbeheersing door zich niet in die kwestie te mengen. 

Ook nu houdt Israel zich opvallend stil, je zou het bijna neutraal kunnen noemen. Het is de meest wijze optie. Want ja, Assad is een oorlogsmisdadiger, gesteund door Iran en Hezbollah. Maar als de Syrische oppositie, voor een groot deel bestaande uit al-Nusra elementen, het voor het zeggen zou krijgen, en dat is niet ondenkbaar, dan is de grote vraag: wil je liever door de kat of door de hond gebeten worden? En aan Syrië als failed state willen we al helemaal niet denken.

E.V.