Dossier: Regionale verhoudingen van Israel

Dit dossier behandelt de regionale verhoudingen van Israel: van Marokko tot Iran en van Griekenland tot Soedan. 

[display-map id='58904']

 

Ethiopië

Israel en Ethiopië hebben naast historische, linguïstische en religieuze banden ook op geostrategisch gebied gedeelde belangen. Meer dan 155 duizend Ethiopische Joden wonen momenteel in Israel.

Van oudsher zijn er culturele en religieuze banden tussen Ethiopië en Israel. Ethiopië kreeg na de onafhankelijkheid van Israel veel militaire steun, met name in haar strijd tegen opstandelingen uit Eritrea. Na de staatsgreep van de communisten werden de banden tussen beide landen verbroken, al bleef ondergrondse steun bestaan. Pas in 1992 werden de banden tussen beide landen opnieuw aangeknoopt.

Historische en culturele banden

De Bijbelse koningin van Seba zou volgens verschillende overleveringen uit Ethiopië komen, en volgens Ethiopische christelijke traditie zou de Bijbelse Ark des Verbonds in de stad Aksum terecht zijn gekomen na de verwoesting van de Tempel in Jeruzalem. Verder werd de ‘Leeuw van Judah’ een symbool van de christelijke Ethiopische keizerlijke dynastie, deze dynastie stamt volgens de Ethiopische overlevering zelfs af van de Bijbelse Koning David.

Ethiopisch schilderij van de ontmoeting tussen koning Salomon en de koningin van Seba, circa 17e-19e eeuw

In Ethiopië woonden van oudsher veel Joden, die bekend staan als de ‘Beta Israel’ (het Huis Israel). Volgens hun eigen traditie al sinds de Eerste Tempelperiode. Zij hadden gedurende de vroege Middeleeuwen zelfs kortstondig een eigen onafhankelijke staat, in de 15e eeuw werd het gebied definitief onderdeel van Ethiopië. Een eeuw later erkende de Opperrabbijn van Egypte de Joodse gemeenschap van Ethiopië als Joods volgens de Halacha.

In de 19e eeuw werd het aantal Joden in Ethiopië geschat op tussen de 200 en 350 duizend mensen. Tijdens de Italiaanse bezetting van Ethiopië waren de Joden geregeld doelwit van de troepen van Mussolini. Nadat Israel haar onafhankelijkheid had uitgeroepen wilden veel Ethiopische Joden ook alia maken, maar keizer Haile Selassie verbood dat.

Ethiopische Joden

Pas vanaf de jaren ’70 kwamen de emigratie van Joden vanuit Ethiopië op gang. Zo werden zij door de staat Israel en het Opperrabbinaat erkend als Joods en werden zij erkend als een van ‘verloren stammen van Israel’. In de jaren ’80, terwijl Ethiopië gebukt ging onder burgeroorlogen en hongersnoden, vluchtten veel Ethiopische Joden het land uit. Zij werden uiteindelijk in enkele fameuze luchtbruggen van de Israelische luchtmacht gered uit de Soedanese woestijn, de zogeheten Operaties Moses, Joshua en Solomon.

Monument voor Ethiopische Joden die stierven tijdens de tocht naar Israel, Herzlberg, Jeruzalem

De overgang van Ethiopië naar Israel viel zwaar op de Beta Israel, zo kwamen zij vaak terecht aan de onderkant van de sociale ladder en hadden zij vaak te maken met racisme, armoede en werkloosheid. Door de jaren heen doet de Israelische regering meer om deze gemeenschap te helpen in de Israelische maatschappij. De huidige Israelische minister van Immigratie en Integratie, Pnina Tamano-Shata, organiseerde in 2020 Operation Rock of Israel, waarmee ook de Falash Mura-gemeenschap naar Israel gehaald werd. Deze gemeenschap bestaat uit Ethiopische Joden die gedwongen werden te bekeren tot het christendom en hun nakomelingen. Al decennia wachtten zij in vluchtelingenkampen in Ethiopië om naar Israel gebracht te worden.