Dossier: Zionisme

Wat is zionisme? Wat is zionisme niet?

Zionisme is een politieke beweging die beoogt een Joodse staat in Israel. Het is gebaseerd op het verlangen van het Joodse volk om terug te keren naar het land Israel. Dit verlangen is al meer dan tweeduizend jaar oud. De term zionisme is afgeleid van de berg Zion in Jeruzalem. In de loop van duizenden jaren werd de naam Zion eerst synoniem voor Jeruzalem, later voor heel Israel.

In het jaar 70 in onze jaartelling zijn de Joden door de Romeinen uit Israel verdreven. Hoewel er altijd een kleine groep Joden in het land Israel is gebleven, raakte het overgrote deel van het Joodse volk verspreid over de hele wereld. Het Joodse verlangen om naar het land Israel terug te keren is sinds de vernietiging van de Tweede Tempel en het begin van het diasporatijdperk een essentieel onderdeel van het jodendom. Dit sentiment werd nog eens versterkt door de eeuwenlange achterstelling van Joden in niet-Joodse samenlevingen, zowel in Europa als in de islamitische wereld.

Voor de stichting van de staat beoogde het Zionisme het creëren van een Joodse staat in het land Israel. In die context werd de term zionist gebruikt voor Joden die de stichting van een dergelijke staat nastreefden, hetzij door het zionisme te promoten in hun woonlanden in Europa, Amerika en elders, hetzij door zich in het land Israel te vestigen. Tegenwoordig duidt de term zionist niets meer of minder aan dan dat iemand gelooft in het bestaansrecht van de staat Israel als Joodse staat. Mensen die zich als zionist identificeren kunnen onderling in hun verdere politieke opvattingen nog sterk van mening verschillen, bijvoorbeeld over Israels grenzen en over de plaats van niet-Joden in Israel.

Er bestaan veel misverstanden over de term zionisme. Het zionisme is niet racistisch en stelt niet dat alleen Joden in Israel zouden mogen wonen, of dat alleen Joden volledige burgerrechten in Israel zouden mogen hebben. Mensen die vinden dat Nederland het thuisland van de Nederlanders is, stellen immers ook niet dat alleen Nederlanders hier zouden mogen wonen of gelijke rechten zouden mogen hebben. De meest vooraanstaande modern-zionistische denkers waren voorstander van gelijke rechten voor Arabische burgers van de toekomstige Joodse staat. Daaronder is bijvoorbeeld ook Ze’ev Jabotinsky, de grondlegger van het revisionistisch-zionisme dat de ideologische basis van de huidige Likoedpartij vormt.

Een ander misverstand over het zionisme is dat het de religieuze suprematie van Joden over niet-Joden zou uitdragen. Dit is onjuist. Het moderne zionisme is  een seculiere ideologie. De oprichters van de staat Israel waren niet religieus. De basis van de Joodse staat Israel is dan ook niet de joodse religie, maar de tradities en cultuur van het Joodse volk. Net zoals in Nederland de christelijke cultuur de normen en waarden van de samenleving beïnvloedt, zijn dat in Israel de tradities, geschiedenis en cultuur van het Joodse volk. Israel is een democratie waarin alle burgers gelijke sociale en politieke rechten hebben, ongeacht hun religie, etniciteit, ras of sekse.