Dossier: Zionisme

Zionisme en immigratie naar de Staat Israel

Zionisme na de stichting van de Staat

Met de stichting van de staat Israel was het belangrijkste doel van het zionisme bereikt, maar door het conflict met eerst de buurlanden en daarna de Palestijnen kan men in Israel nooit op zijn lauweren rusten: het bestaan van de staat ligt nog steeds onder vuur. Om deze reden is het zionisme – het streven naar een thuisland voor de Joden in Zion – nog steeds actueel. Daarnaast is een belangrijk doel van het zionisme het bevorderen van Joodse immigratie naar Israel. Een belangrijke gedachte achter het modern-zionisme is namelijk dat Joden in de diaspora als minderheid nooit echt zullen worden geaccepteerd. Om echt vrij te kunnen zijn als Jood, zou leven in Israel noodzakelijk zijn.

In 1950 nam het Israelische parlement de Wet op de Terugkeer aan, die Joodse immigranten in Israel gelijk het staatsburgerschap toekent. Na een aanpassing in de jaren ’70 is deze bepaling uitgebreid naar mensen (en hun echtgenoten) met tenminste één Joodse grootouder, hetzelfde criterium dat de nazi’s gebruikten om te bepalen of iemand tot de Duitse volksgemeenschap behoorde en op volledige burgerrechten aanspraak maakte. Het idee hierachter is dat je Joods genoeg bent om in Israel te mogen wonen als je Joods genoeg bent om vanwege je afkomst te worden vervolgd.

Immigratiestromen na de Tweede Wereldoorlog

Er hebben sinds de Tweede Wereldoorlog vier belangrijke immigratiestromen plaatsgevonden. Allereerst kwamen de Joden die na de Holocaust niet meer in Europa konden of wilden wonen. Vervolgens ontvluchtten meer dan 800.000 Joden uit de Arabische wereld hun thuislanden nadat het leven er voor hen onmogelijk was geworden vanwege het antisemitisme dat de stichting van de Staat Israel had teweeggebracht. Vanaf de jaren ’70 kwamen er ook honderdduizenden Joden vanuit de Sovjet-Unie naar Israel, met een piek na de val van het IJzeren Gordijn in 1990-1991. En in reactie op oorlog en hongersnood zijn er vanaf 1984 meer dan honderdduizend Ethiopische Joden naar Israel geïmmigreerd. In 1984 en 1991 haalde Israel zelfs meer dan 22.000 Ethiopische Joden uit vluchtelingenkampen in Soedan door middel van een luchtbrug om hen te beschermen tegen het geweld en gevaar in de regio.

In 2018 maakten 29.600 Joden gebruik van de Wet op Terugkeer. Voor velen was antisemitisme in het thuisland de reden om aliyah te maken. De Nederlandse oud-eurocommissaris Frits Bolkestein kwam in 2010 in het nieuws toen hij zei dat er geen toekomst is voor bewuste Joden in Nederland. Hij bedoelde dat er steeds meer antisemitisme is en dat het leven voor bewuste en ‘zichtbare’ Joden in Nederland daarom steeds moeilijker wordt. Israel wordt weleens de ‘levensverzekering’ van het Joodse volk genoemd, waar Joden vanuit de hele wereld heen kunnen vluchten als het leven in hun oorspronkelijke thuislanden niet meer draaglijk is.

Afbeelding: Avi Ohayon (Government Press Office).