Ehud Yaari: situatie Midden-Oosten zorgwekkend

Op uitnodiging van CIDI bracht de vooraanstaande Israelische journalist Ehud Yaari op 17 en 18 januari een bezoek aan Nederland. Yaari sprak gedurende een uur met de leden van de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer. Daarnaast sprak hij ondermeer voor Vrienden van CIDI en andere belangstellenden in Apeldoorn en Amsterdam, voor studenten van de Hogeschool voor Journalistiek in Utrecht en met de Nederlandse pers.

Yaari ging ondermeer in op de nucleaire agenda van Iran en de daaraan verbonden dreiging voor omliggende landen. Ook de Palestijnse crisis kwam uitvoerig aan de orde.

Shi’itische atoombom
Volgens Yaari zijn de groeiende tegenstellingen tussen soennieten en shi’iten in het Midden-Oosten de grootste bron van spanningen en conflict. Hij wees erop dat op ongeveer elke demonstratie in het Midden-Oosten “Hamas shi’iten” wordt gescandeerd. Kennelijk weet men, aldus Yaari, niet dat Palestijnen helemaal geen shi’iten zijn. Hij hield een volle zaal voor dat de man op straat niet beter weet omdat Hamas met Iran in bed ligt. Yaari wees erop dat je Iran nooit op directe betrokkenheid bij een conflict zult betrappen omdat ze het ‘vuile werk’ laten opknappen door derden. Die derden kunnen gedijen dankzij de financiële steun uit Teheran. Als voorbeeld noemde hij Hamas en Hezbollah. Yaari vreest dat de nucleaire aspiraties van Iran ertoe zullen leiden dat er een shi’itische atoombom komt, waartegen de soennitische landen in het verweer zullen komen, met een wapenwedloop als gevolg.

Palestijnse staat
Yaari toonde zich niet optimistisch over de mogelijkheid van een vredes-regeling met de Palestijnen. Hamas en Fatah zijn verwikkeld in een dusdanig intensieve machtsstrijd dat er een grote burgeroorlog dreigt. Hij wees erop dat een Palestijnse staat in Israels belang is. Het probleem is echter dat zo’n regeling er voorlopig niet komt, omdat Israel geen Palestijnse onderhandelingspartner heeft. Yaari pleitte er dan ook voor om voorlopig te kiezen voor een wapenstilstand die gesteund wordt door de Arabische landen en onder de volgende condities:

  • een staakt-het-vuren en een einde aan de (her)bewapening van milities in Gaza;
  • een Palestijnse staat met voorlopige grenzen zoals voorzien in de Routekaart naar Vrede;
  • de aanwezigheid van experts, uit met name de EU, die de Palestijnen leren hoe ze een deugdelijk functionerende staat moeten opbouwen;
  • erkenning van Israel door de Arabische staten.

Libanon
Yaari hield de aanwezigen desgevraagd voor dat Israel niet met Syrië zou moeten onderhandelen. De Syrische president Assad is er volgens Yaari vooral op uit om de democratisch gekozen regering van de Libanese premier Seniora ten val te brengen. Hij vergeleek de opmars van Hezbollah naar Beirut met Mussolini’s Mars naar Rome. Als de westerse landen Israel onder druk zetten om met Syrië te onderhandelen betekent dat eigenlijk dat zij het groene licht aan Syrië geven om door te gaan met het versterken van Hezbollah, tegen alle VN-resoluties in. Tegelijkertijd zou dat de doodsteek voor het gematigde Libanon betekenen. Yaari pleitte ervoor dat Israel het Saudische vredesvoorstel een kans geeft, omdat Saudi-Arabië dan bereid zal zijn om Israel te erkennen. Dit zal volgens hem leiden tot een aanzienlijke verbetering van de positie van Israel in de regio.