Eindeloze politieke soap wordt vervolgd

Nieuwe verkiezingen in Israel

Tsipi Livni gooide de handdoek op 26 oktober in de ring. De kandidaat-premier had als taak om binnen 42 dagen een nieuwe Israelische regering te formeren. Haar streven was aanvankelijk zelfs om binnen enkele weken een regeerakkoord te bereiken. Maar toen de 42-dagen termijn dreigde te verstrijken, verzocht Livni president Peres om verlenging. Meer dan een week vóór de nieuwe deadline, op de eerste dag na het Knesset-reces, heeft Livni Peres gevraagd om nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

Is het een teken van kracht of van zwakte? Livni stopte de onderhandelingen omdat ze niet tegen elke prijs bereid is om de ultra-orthodoxe Shaspartij te paaien tot coalitiepartner. Shas eiste meer geld voor kinderbijslag van Livni en garanties over een onverdeeld Jeruzalem.

Livni, alias ‘Mevrouw Schone Handen’, staat bekend als recht door zee. Anders dan veel collega’s is ze niet verwikkeld in corruptieschandalen. In 2004 ontving Livni de ‘Champion of Good Government Award’. Die status kan een mooie kentering inluiden in de Israelische politiek, waarbij politici die in alle opzichten ‘fris’ zijn weer worden gewaardeerd. Maar als het formeren van een regering nu al niet lukt, wat kunnen verkiezingen daar dan aan veranderen?

Barak en Netanyahu

Een overwinningszege is bij lange na niet gegarandeerd voor Livni. Ze zal het moeten opnemen tegen twee oude rotten in het vak: Benjamin Netanyahu van Likoed en Ehud Barak van de Arbeiderspartij.

Politieke ervaring wordt in Israel zeer belangrijk geacht en zowel Netanyahu als Barak kan zich beroepen op een uitgebreid politiek CV, Livni niet.

Toch is het de vraag of de Israelische kiezer van het CV van Barak en Netanyahu gelukkig wordt. Het Israelische volk heeft genoeg van politieke corruptie. De schone handen van Livni waren een belangrijke overweging voor Kadima-kiezers om haar tot Kadima-voorvrouw te maken.

Barak heeft bij velen zijn politieke geloofwaardigheid verloren. Eerst leverde de mislukking van Camp David in 2000 hem een politieke terugslag. Daarna beloofde hij uit de huidige regering te treden als de aanbevelingen uit het Winograd-rapport negatief zouden zijn voor Olmert. Maar Barak bleef zitten, tot ergernis van Knessetleden uit zijn eigen partij.

Netanyahu daarentegen heeft in het verleden al terecht gestaan op verdenkingen van corruptie en hij staat bekend om zijn dure levensstijl.

De terugkeer van Benny Begin

Toch zijn er twee voordelen die Netanyahu op Livni heeft. Ten eerste heeft Ze’ev (Benny) Begin, de zoon van Menachem Begin, zijn terugkeer naar Likoed aangekondigd. Begin staat bekend als ‘Meneer Integriteit’ (ook in de Israelische politiek is het moeilijk om boven het niveau van de one-liner uit te stijgen). Begin verliet in 1998 de Likoed uit onvrede over het vredesproces. Hij zei toen dat de partij “geleid werd door een groep machtshongerige, door macht bedwelmde, onbegrensde mensen met aan het hoofd een man die zijn collega’s misleid en bedrogen heeft”. Die man was Netanyahu, die door Begin ook nog werd bestempeld als een ‘vriend van Arafat’. Toch ontvangt Netanyahu Begin nu met open armen. Want paradoxaal genoeg kan de morele integriteit van Begin in het voordeel van Netanyahu werken.

Daarnaast is Netanyahu bekend geworden als minister van financiën. Hoewel zijn hervormingen voor de doorsnee Israeli een zware economische tijd inluidden, zien sommigen hem op macro-economisch niveau door zijn economische hervormingsbeleid als de beste minister van financiën voor Israel. Hij kan zich gedurende de huidige wereldwijde economische crisis beroepen op zijn financiële talent.

Barak daarentegen kan momenteel geen roze vooruitzichten uit zijn hoge hoed toveren. De Arbeiderspartij zakt voorlopig in de politieke peilingen. Barak wordt niet door iedereen gezien als een serieuze kandidaat voor het premierschap.

Naast de partijen van Barak en Netanyahu en naast Shas, is er nog een compleet speelveld van kleinere partijen zoals de Nationale Religieuze Partij, Yisrael Beitenu, de Nationale Unie, Meretz, Verenigd Torah Jodendom en de Gepensioneerdenpartij. Allemaal dingen ze mee naar een plaats in de Knesset. Want de Israelische politiek blijft versnipperd. Het is de vraag of iemand uit die verdeeldheid een stabiele coalitie weet te smeden.

Tuvit Shlomi