Emanuel Sivan: nieuwe fundamentalisten worden nu gekweekt

Met een vooruitziende blik schreef de oriëntalist, professor Emanuel Sivan verbonden aan de Hebreeuwse Universiteit samen met twee Amerikaanse co-auteurs in 1999 een studie over religieus fanatisme. Het laatste hoofdstuk gaat over het fundamentalisme in de eerste tien jaren van de 21e eeuw. Dat zal niet verdwijnen, integendeel, zegt Sivan in een interview met de Israelische krant Yediot Achronot eind vorige week.

Radicaal Islamisme, inclusief het gewelddadig radicaal Islamisme, zal een aanzienlijke opleving te zien geven. Dit ondanks onderdrukkende maatregelen die de Arabische regimes nemen. Sivan waarschuwt al jaren voor terreuraanvallen, zoals die van 11 september. Hij waarschuwt ook nu weer voor de nieuwe soldaten, die thans worden gekweekt. Dat zijn de jongeren tussen de 15 en 25 jaar uit de overbevolkte stadswijken in de Westerse wereld, die zien dat ze geen kansen en rechten hebben in de kapitalistische systemen en die gebruikt worden als goedkope arbeidskrachten. Het “opdrogen van deze moerassen” zoals Sivan dat noemt moet een uiterst belangrijk doel zijn in de strijd tegen het terrorisme.

Flexibel

De radicale Islamitische groeperingen opereren in een web dat erg flexibel is. De leiders zeggen dat de interne revolutie boven die van de externe revolutie gaat. De structuur is er één van autonome cellen, de onderlinge connecties zijn zwak en het uitschakelen van de één betekent niet automatisch de liquidatie van de ander. Binnen deze groepen opereren op hun beurt weer kleine groepen, die erop uit zijn de macht in hun eigen Arabische landen over te nemen. Zij komen voornamelijk uit Saoedi-Arabië, dat eeuwenlang een voorbeeld was van Islamitisch conservatisme en uit Egypte en Algerije. Het Westen, menen zij, zal afglijden en uit zichzelf ineen storten. Ondertussen proberen zij hun eigen corrupte overheden te ondermijnen door wraakacties en het moreel van de gelovigen op te vijzelen.

Eerste en tweede golf

Deze tactiek – concentratie op de eigen Islamitische landen om de macht over te nemen – behoort tot de eerste en tweede golf van het Islamitisch radicalisme. De moord op president Sadat in Egypte (1981), de massamoord op Islamitische extremisten in de Syrische stad Hama door wijlen de Syrische president Assad begin tachtiger jaren en de Iraanse revolutie waren deel van de strijd die de eerste golf van fundamentalistische terreurdaden kenmerkte. De Islamitische terreur in Egypte onder Moebarak, de strijd in Tunesië en de guerrilla oorlog in Algerije zijn deel van de tweede golf. De tactieken van de fundamentalisten faalden, zegt Sivan. In beide golven wonnen – behalve in Algerije waar de strijd nog voortduurt – de Arabische nationale staten en de radicale Islam werd behoorlijk getroffen. Dit falen leidde tot de derde golf, waarvan de terreuraanslagen in New York en Washington een uiting zijn.

Israel geen rol

Israel speelt in de huidige strijd geen of slechts zeer zijdelings een rol. “Het staat op de kaart, maar is zeker niet het middelpunt”. In de brieven die de daders van de 11 september-aanslag hebben achtergelaten wordt Israel niet één keer genoemd. Ook in het document dat is achtergelaten door de moordenaar van Sadat wordt Israel pas in paragraaf 19 van het 20 paragrafen tellende document genoemd. Het allerbelangrijkste in dat document was de ontering van de vrouwelijke studenten, die hun sluier moesten oplichten voor hun examens om hen te identificeren. Hoewel Israel geen katalysator in deze strijd is, vindt Sivan, dat Israel zich waardig zal moeten gedragen door nieuwe politieke alternatieven aan te dragen. Irak speelt ook geen rol meent Sivan. Hij denkt ook niet dat de VS erop uit is dit land erbij te betrekken. Hoogstens fantaseert iemand in de Amerikaanse gelederen erover om van de gelegenheid gebruik te maken om ook met Irak af te rekenen. Hij ziet dan ook geen basis voor de angst dat Irak een aanval op Israel zal inzetten, hetzij met raketten of chemische of bacteriologische wapens. Saddam Hoessein, heel slim, heeft het heel duidelijk gemaakt, dat hij geen deel had aan deze terreur en hij bedreigt ook Israel niet.

Radicaal geweld

De strijd gaat wel jaren duren. We zijn nu in het midden van de derde golf, die daar ben ik van overtuigd het Westen zal winnen. Maar als er iets is waarvoor ik bevreesd ben, is het de vierde golf van radicaal Islamitisch geweld, die zich nu al aan het ontwikkelen is, die zich opnieuw zal richten op de Arabische staten en zal leiden tot nieuwe pan-Arabische oorlogen. Ook in de Islamitische wereld zien we een grote kloof tussen arm en rijk en geen economische groei. Deze twee fenomenen zijn deel van de tirannieke regimes”. De oorlog tegen het terrorisme zal uiteindelijk niet op het slagveld worden uitgevochten. Het zal beslecht worden in de economische, sociale en culturele systemen. Hij wijst er nogmaals op: “De soldaten van de radicale Islam, van de gewelddadige cellen die in het Westen opereren, ontwikkelen zich onder de kansarmen in de overbevolkte stadswijken van de grote steden”.