Eurobarometer: meerderheid Nederlanders ziet antisemitisme als toenemend probleem

“Wanneer wederzijds respect en tolerantie onder druk komen te staan, zal antisemitisme toenemen. Daarom is het essentieel dat iedere Europese staatsburger weet en begrijpt tot welke gruwelijkheden het antisemitisme geleid heeft in onze geschiedenis”, laat de EC weten in de presentatie van de laatste Eurobarometer.

Vandaag heeft de Europese Commissie (EC) een onderzoek naar percepties over antisemitisme onder EU burgers gepresenteerd. Deze zogeheten speciale Eurobarometer is een onderzoek gebaseerd op interviews met ca 1000 willekeurig geselecteerde respondenten per EU-lidstaat, dus ook uit Nederland.

In lijn met de verklaring van de Raad van de Europese Unie uit afgelopen december onderzoekt de huidige Eurobarometer de perceptie onder Europeanen van het antisemitisme, kennis over het Jodendom en onderwijs over de Holocaust.

Toename voelbaar bij meerderheid respondenten

De resultaten laten zien dat precies 50% van de inwoners van de EU vinden dat antisemitisme een probleem is in hun land van residentie, en dat 36% denk dat het toeneemt. De resultaten verschillen echter veel per land: vooral in landen met een (relatief) grote Joodse gemeenschap, zoals Frankrijk en het VK, en landen waarin de afgelopen tijd antisemitische aanvallen hebben plaatsgevonden, ziet een meerderheid antisemitisme als probleem. 

In Nederland geldt dit voor een meerderheid van de bevolking: 65% van de bevolking ziet antisemitisme in het land als probleem, en 55% meent dat het toeneemt.

Een opsplitsing van de resultaten laat zien dat Nederlanders het vaker als probleem zien naarmate mensen ouder worden. Opvallend is dat, anders dan in het EU-gemiddelde, studenten en scholieren in Nederland het minder vaak als probleem gaan zien naarmate hun opleidingsfase vordert (zie de tabel hieronder).

Antisemitisme als probleem, % respondenten in Nederland en EU-gemiddeld. Bron: Speciale Eurobarometer 484, januari 2019

Anders dan onderzoeken naar percepties van antisemitisme uit het afgelopen jaar op basis van zelfrapportage, zijn voor de Eurobarometer mensen uit de algehele samenleving ondervraagd (waarvan het overgrote merendeel dus niet-Joods). Een in december verschenen onderzoek door het Fundamental Rights Agency van de EU liet zien dat rond 90% van Joden in Nederland meent dat antisemitisme toeneemt. Een algemene vergelijking laat dus zien dat er enerzijds een discrepantie is in de perceptie over het antisemitisme als probleem. Anderzijds geldt in Nederland dat een merendeel van de bevolking de zorg over het probleem lijkt te delen met de Joodse gemeenschap.

Verder laten resultaten zien dat een meerderheid, zowel in Nederland als in het EU-gemiddelde, zich onvoldoende geïnformeerd ziet over de Joodse gemeenschap in hun land (zie de tabel hieronder). Deze vraag is belangrijk, omdat voor de bestrijding van antisemitisme niet alleen bewustzijn van het probleem nodig is, maar ook kennis van de Joodse gemeenschap in het algemeen en haar geschiedenis.

Perceptie kennis van Joden en Jodendom in eigen land, Nederland en EU-gemiddelde. Bron: Speciale Eurobarometer 484, januari 2019

De Eurobarometer is een welkome toevoeging aan andere onderzoeken over antisemitisme die zich voornamelijk baseren op meetbare incidenten. Antisemitisme is berucht ongrijpbaar als fenomeen. Het bijhouden van incidenten, zoals CIDI al jaren doet in haar jaarlijkse monitor, wordt hiermee meer betekenis gegeven.