Gaza in tijd van Corona

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: HANNA LUDEN / 17 apr 2020

In Gaza, een van de drukst bevolkte gebieden ter wereld, is de verspreiding van het Coronavirus op dit moment nog zeer beperkt. De minder dan honderd geregistreerde besmettingen zijn allemaal terug te leiden op twee Gazanen die op 22 maart terugkeerden uit Pakistan. Hoewel het aantal besmettingen zeer laag is, blijft de vrees voor een uitbraak groot. Niet alleen is het gebied zeer druk bevolkt, maar de armoede, de kleine en volle huizen, de slechte infrastructuur en gebrekkige gezondheidszorg zijn factoren die het beperken van de verspreiding van het coronavirus extra compliceren. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO), de vluchtelingenorganisatie van de VN (UNRWA) en de Israëlische autoriteiten zijn allen zeer bezorgd over de gevolgen van een potentiële uitbraak. Hulp aan Gaza blijkt echter een gecompliceerde aangelegenheid.

De verhouding tussen Hamas – de de-facto heerser in Gaza – en de Palestijnse Autoriteit (PA) zijn zeer slecht. De PA blokkeert geld dat voor Gaza is bestemd, waardoor nutsvoorzieningen door bijvoorbeeld Israel niet kunnen worden geleverd. Een ziekenhuis dat met Turkse steun werd gebouwd en al maanden geleden is opgeleverd werd slechts 2 weken geleden geopend, na zware internationale druk op de PA. Infrastructuur , zoals elektriciteit, water en riool, wegen, etc. wordt slecht onderhouden, laat staan vernieuwd en uitgebreid, en de ruim twee miljoen mensen die er wonen zijn daar de dupe van. Geld uit andere bronnen komt helaas zelden ten goede van de bevolking, en wordt eerder gebruikt voor het graven van tunnels naar Egypte, het aanschaffen of maken van rakketten en dergelijke. Zelfs de algemene maandelijkse uitkering van zo’n 100 euro per maand die door Qatar wordt gedoneerd wordt slechts uitgedeeld aan gezinnen die door Hamas zijn goedgekeurd.

Vanwege de voortdurende dreigingen, vijandigheden en misbruik van geleverde goederen voor bewapening, houdt Israël de grenzen met Gaza zo goed als dicht en wordt alle invoer gecontroleerd. Om dezelfde reden blokkeert Israël toevoer aan Gaza via zee. Egypte doet hetzelfde aan zijn kant van de grens en laat slechts zeer mondjesmaat mensen door, laat staan goederen. Overigens kwamen door deze grens de twee reizigers uit Pakistan, die de besmettingsketen zijn begonnen.

Israël en Hamas onderhouden alleen indirecte contacten, die vooral via Egypte verlopen. Duitsland faciliteert geheime onderhandelingen over de lichamen van twee in 2014 gesneuvelde Israëlische soldaten, Oren Shaul en Hadar Goldin, en twee in Gaza vastgehouden Israëliërs, Avera Mengistu en Hisham a Sayed.

Hamas blijft Israël bedreigen en eist dat Israel beademingsapparatuur levert. Israël ziet dit als een kans om de impasse in de onderhandelingen over de vier Israelis te doorbreken.

In de laatste weken lijkt Hamas hier verandering aan te willen brengen, wat de hoop van de families van de vier  deed opleven. Hamas eist het vrijlaten van Hamas-terroristen uit Israëlische gevangenissen als tegenprestatie voor het geven van informatie over de in Gaza vastgehouden lichamen en mensen. Naar verluidt heeft Hamas vanochtend een lijst met 250 gevangenen aan Israël voorgelegd. Volgens ingewijden versoepelt Hamas haar positie uit angst voor een Corona-uitbarsting in de gevangenissen zelf, en eist daarom niet langer de vrijlating van álle Hamas-gevangenen.

Tegelijkertijd worden er in Israel wel degelijk maatregelen getroffen voor het opvangen van Gazanen in geval van een Corona-uitbraak. Israel levert geregeld Corona testkits aan de Gazanen. Ook heeft Israel een Corona-training verzorgd voor Gazaanse doctoren en andere medische staf.  Tientallen medici werden getraind door teams uit twee Israelische ziekenhuizen. Direct na deze training is de quarantaineperiode in Gaza verlengd van twee naar drie weken, op advies van deze teams. Een beperkt aantal testkits zal het vaststellen van de ziekte en het herstel ervan verhinderen, en dus is het raadzaam het zekere voor het onzekere te nemen, was het advies van de Israelische experts. De in Gaza afgenomen Coronatests worden door Israelische laboratoria nagekeken en de uitslag wordt terug gerapporteerd. Ook zijn er Israelische doctoren die regelmatig (gratis) consulten houden in de Gazastrook.

Dat de besmetting in Gaza zo laag zal blijven is onwaarschijnlijk en daarom bereidt men zich voor op een uitbraak. Zowel de Gazaanse autoriteiten als Israel nemen daarom voorzorgmaatregelen. Wat nu al een groot en groeiend probleem is, is de Gazaanse economie, die bijna tot stiltaan is gekomen. Al voor de wereldwijde crisis als gevolg van de pandemie was de werkloosheid in deze strook schrikbarend hoog. Nu zijn veel bedrijven stilgelegd en is de werkloosheid verder gestegen, met alle problemen van dien. (Enkele uitzonderingen nagelaten, de bedrijven die juist in Corona tijd wisten hun productie te verhogen of Ook de financiering uit olielanden en Europa staan onder druk, een pijnlijke echo van de economische problemen in de rest van de wereld. Zelfs financiering door Palestijnen in het buitenland staat onder druk, nu ook hun banen op de tocht staan.

Er zijn twee lichtpunten voor Gaza in deze barre tijden: doordat de industrie zo goed als stil is gelegd, is het aantal elektriciteitsuren voor de burgers gestegen tot zo’n 11 uur per dag en heeft ook in Gaza de natuur kans op herstel – vervuiling van water, lucht en stranden is duidelijk teruggenomen.