Hamas protesteert met brandende autobanden

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: JOS HUMMELEN / 30 aug 2021 GAZA HAMAS IDF

Aan de noordelijke grens van de Gazastrook met Israel laaien protesten op, met stapels van honderden brandende autobanden. Honderden Palestijnen verbrandden autobanden en gooien explosieven richting de grens, in navolging van ‘nachtelijke verwarringsprotesten’ op de Westelijke Jordaanoever. Volgens Hamas sproeide het Israelische leger (IDF) traangas via een drone om de demonstranten te verjagen. Zondag raakte de IDF enkele Hamas-doelen, waardoor de terroristische organisatie deze protesten nu uitvoert. Die Israelische luchtaanval was weer een vergelding op gewelddadige protesten, raketlanceringen en brandballonnen. Wat zit er achter deze cirkel van geweld en waar moet je op letten als je de retoriek leest? 

Demonstranten poseren met een stapel autobanden voor de brandstapels. Brandende autobanden bevatten onder meer arseen en zijn zeer schadelijk voor milieu en de menselijke gezondheid.

 

De schijnbaar eindeloze cirkel van geweld is er eentje van ‘vergelding op vergelding’. Hamas zoekt graag de grens op, van waar zij mee kunnen wegkomen zonder dat dit tot vergeldingsacties van Israel leidt. Met de komst van de nieuwe regering, waarvan Naftali Bennett het hoofd is, wil Hamas opnieuw weten waar de grens ligt. Hoewel er geen fundamentele verandering is geweest door de wisseling van de wacht in de Israelische coalitie, is de positie van Bennett wat onzekerder vanwege de deelname van Arabische partij Ra’am, en vredesactivistenpartij Meretz. Waar de harde hand van Netanyahu duidelijk was, test Hamas de nieuwe leider. Israel is er nog altijd niet op uit om Hamas te vervangen, vanwege ‘better the devil you know-principe’: waarschijnlijk zou de relatie van Israel met een eventuele opvolger van Hamas nog slechter zijn. Inmiddels zijn er onofficiële gesprekken met Hamas om het geweld in te dammen.

Waar de harde hand van Netanyahu duidelijk was, test Hamas de nieuwe leider.

Eindeloze geweldsspiraal

Het geweld rondom de Gazastrook wordt vaak omschreven als een ‘eindeloze spiraal’. De belangrijkste reden hiervan is dat Hamas het meeste belang heeft bij kleinschalige ‘speldenprik’-acties tegen Israel. Israel spreekt de taal van het Midden-Oosten en dat is om duidelijk en fysiek grenzen aan te geven. Er is maar beperkt ruimte om de Gazanen meer bewegingsvrijheid te gunnen, vanwege de angst op gewelddadige acties op Israelisch grondgebied. Zo blijven de grenzen met Gaza grotendeels gesloten voor personen uit angst voor terreuraanslagen, maar mochten recent duizenden handelaren de enclave in en uit. De herinnering aan tientallen zelfmoordaanslagen in Israelische bussen, restaurants en nachtclubs (in de jaren ’90 en ’00) is nog vers. Tijdens de tweede intifada alleen al kwamen er meer dan duizend Israeli’s om het leven. Daarvan waren bijna 80% burger. Deze intifada eindigde na jaren van terreur door de bouw van de veiligheidsbarrière op de Westelijke Jordaanoever. De Gazaanse grens wordt als gebied waar Hamas het voor het zeggen heeft nog strenger bewaakt.

brandende autobanden

Het geweld rond de Gazastrook kan ook oplaaien doordat beide partijen vinden dat de ander zich niet aan een bestand houdt. In 2008, bijvoorbeeld, schond Hamas een wankel staakt-het-vuren door een tunnel te bouwen die uitkwam op Israelisch grondgebied. Israel blies de tunnel op. Het opblazen van de tunnel vond Hamas weer een schending van het vredesbestand, waardoor Hamas honderden raketten richting Israel stuurde. De reactie van Israel, vervolgens, leidde tot nog meer geweld.

Een van de pogingen om de spiraal te doorbreken was de Israelische beslissing om in 2005 alle legereenheden en nederzettingen uit Gaza terug te trekken en te verwijderen, en de Gazastrook volledig over te laten aan de Palestijnse Autoriteit. In plaats van een stap naar vrede, nam Hamas in 2006 de macht in Gaza met een bloederige Palestijnse burgeroorlog, nadat zij de laatste Palestijnse verkiezingen wonnen van het Fatah van PA-president Mahmoud Abbas. Sindsdien zijn er geen verkiezingen meer geweest om de situatie te veranderen: deze werden vaker uitgeroepen, maar tot nu toe acht keer afgeblazen. De huidige status quo betekent dat geweld zal blijven bestaan.

Gewelddadige retoriek

De eindeloze spiraal van geweld vertaald zich ook in de retoriek van Hamas. Hamas zet zichzelf neer als ‘vrijheidsstrijders’ en ‘beschermers van Jeruzalem’, en portretteert zich als ‘goede moslims’ versus ‘ongelovigen’. Verder spreekt Hamas altijd over de ‘Zionistische entiteit’ en nooit over Israel, ziet evenals de Palestijnse Autoriteit Israel als een ‘bezetter’, vanwege de claim van Hamas op het hele gebied tussen de rivier de Jordaan en de Middellandse Zee. De organisatie bestempelt iedere Palestijnse samenwerking of dialoog met Israel als ‘normalisatie van de bezetting’ en bestraft dit zwaar.  Hamas spreekt geregeld van de ‘openluchtgevangenis’ die de Gazastrook zou zijn en komt graag met vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog. Dit taalgebruik wordt in Nederlandse media te vaak overgenomen, die berichtgeving van de terreurgroep onkritisch als feitelijke waarheid weergeven.

Verder is het taalgebruik van Hamas sterk antisemitisch. Dat is praktisch niet veranderd sinds hun handvest uit kwam in 1988. Daarin stelt Hamas onder andere dat ‘Zionisten’ internationale massa media controleren, zowel de Franse als de Russische Revoluties orkestreerden en de Verenigde Naties doceren wat te doen. In dat handvest werd gesuggereerd dat Israel slechts ‘het begin’ zou zijn en dat Joden spoedig de hele wereld zouden overnemen. Inmiddels is dat handvest aangepast, omdat Hamas er belang bij heeft dat de Verenigde Naties hen serieus nemen in het conflict. 

De spiraal van geweld en de retoriek die daarbij past, kost intussen continu mensenlevens, met name Palestijnse levens. Zelfs als Israel over grondgebied dat men later gaat aanvallen een papieren waarschuwing uitstrooit of een kleinere bom plaatst, zodat mensen nog kunnen ontkomen. Hamas dwingt mensen juist te blijven als menselijke schlden, en stelt dat de ‘Zionistische entiteit’ of ‘de bezetter’ nooit te vertrouwen is.

Verder is het natuurlijk bizar dat een groep die regeert over zo’n arm, klein gebied met zulke strenge invoerbeperkingen, vooral voor zichzelf een milieuramp veroorzaakt en schaarse goederen vernietigt door autobanden te verbranden.

Foto’s: Telegram