Hoe maakt de Israelische linkse kiezer zijn keuze?

Israelische linkse kiezers staan voor een dilemma: met het hoofd of met het hart stemmen?


Foto: Oren1973/Wikimedia Commons

Net als in Nederland kent ook Israel een versplinterd politiek landschap. Maar liefst veertig partijen nemen deel aan de verkiezingen. Meerdere kleine partijen proberen zetels weg te snoepen bij de koplopers. De Likoedpartij van premier Netanyahu concurreert met meerdere kleinere partijen op de rechterflank, maar ook met Kulanu. Deze partij staat iets rechts van het midden, maar profileert zich als minder rechts dan Likoed.

Blauw en Wit

In het centrum van de politieke kaart staat de nieuwe alliantie Blauw en Wit, het product van de samenvoeging van Yair Lapids liberale, seculiere partij Yesh Atid en de nieuwe partij van Benny Gantz (Veerkracht voor Israel). Nadat deze fusie op het laatste moment een feit werd, hebben verschillende prominenten zich aangesloten bij de partij. De voormalige legerstafchef Gabi Ashkenazi springt het meest in het oog. Blauw-Wit presenteert zich nadrukkelijk als hét  alternatief voor de zittende premier Benjamin Netanyahu.

Likoed noemt Blauw-Wit een linkse partij die zich als middenpartij vermomt. In werkelijkheid lijkt Blauw-Wit een brede alliantie van mensen van centrumlinkse en centrumrechtse signatuur, voor wie het vervangen van Netanyahu de allerhoogste prioriteit heeft. Ten eerste vanwege zijn corruptieschandalen, ten tweede vanwege de schadelijke invloed die Netanyahu volgens Blauw-Wit op het beleid en discours heeft gehad. In beleidsmatig opzicht staat Blauw-Wit inderdaad in het politieke centrum, ter linkerzijde van Netanyahu’s Likoed maar bewaart de alliantie tegelijkertijd een aanzienlijke afstand met de linkse partijen, zoals Meretz en de Arbeidspartij.

Dilemma

Nadat Gantz en Lapid hun Blauw-Witte alliantie hadden gesloten, leek het hen aanvankelijk voor de wind te gaan. Maar nu rechts een kleine doch consistente meerderheid in de peilingen lijkt te hebben en het momentum van Blauw en Wit lijkt te zijn verdampt, kampen linkse kiezers met een dilemma. Kiezen voor Blauw en Wit om Netanyahu weg te stemmen, of “met het hart stemmen” op een linksere partij? Meretz probeert kiezers te overtuigen om dit laatste te doen, met als redenering dat een stem op het linkse blok hoe dan ook een stem tegen (een coalitie geleid door) Netanyahu is. Maar als daardoor Likoed met een grotere afstand van Blauw en Wit de grootste partij wordt, is Netanyahu’s claim op het formateurschap sterker dan wanneer Blauw en Wit de grootste partij wordt.

Behalve Meretz bevindt ook de Arbeidspartij zich ter linkerzijde van Blauw en Wit. De sociaaldemocraten lijken onder leiding van Avi Gabbay een flinke electorale klap te moeten incasseren, maar het verlies lijkt iets minder zwaar uit te pakken dan het er aanvankelijk naar uitzag: sommige kiezers lijken op Blauw en Wit te zijn afgeknapt en toch opnieuw op de Arbeidspartij te zullen stemmen, waarmee de partij nu tussen de 10 en 14 zetels in de peilingen staat – nog steeds een fors verlies ten opzichte van de huidige 24 zetels. Meretz is de meest uitgesproken Zionistische linkse partij. Hun poging om een gezamenlijke lijst te vormen met de Arbeidspartij is gestrand. De sociaaldemocraten weigerden dit echter uit angst meer op het centrum gerichte kiezers aan Blauw en Wit te verliezen. De top-5 van de partij telt 3 Joden en 2 Arabische kandidaten en is hiermee de meest diverse partij van het land.

De Arabische partijen

De communistische partij Hadash, ditmaal in alliantie met Ta’al, vertegenwoordigt vooral Arabische inwoners van Israel. Toch heeft een een klein maar stabiel Joodse aanhang. Nummer 6 op de alliantie-lijst is ook een Joodse Israelier. Dit was ook het geval in de vorige verkiezingen. Deze partijencombinatie staat deze keer vrij stabiel in de peilingen op 7 zetels. De twee extremere Arabische partijen die in 2015 ook onderdeel van de Gezamenlijke Lijst waren, hebben ook een electorale alliantie gesloten: Balad-Ra’am. Zij zijn het meest uitgesproken antizionistisch en willen een niet-Joods (“neutraal”)  Israel naast een Palestijnse staat zien. De islamisten in Balad-Ra’am zijn gelieerd aan Hamas. Deze alliantie dreigt de kiesdrempel niet te halen, temeer omdat het er naar uit ziet dat de opkomst op de Arabische straat heel laag zal zijn.

Saai zijn deze verkiezingen in ieder geval niet. De toon is fel en sommige partijen vechten voor hun politieke leven. De gemoederen in Israel zullen pas echt tot rust komen als er een nieuwe regering is aangetreden.