Israel sluit overeenkomst met Libanon over zeegrens

Dinsdag kondigde Israel de “historische overeenkomst” aan met Libanon. Met veel creatieve diplomatie werd een akkoord bereikt over de zeegrens. Deze maritieme grens is belangrijk voor het winnen van gas in de bodem van de Middellandse Zee. De overeenkomst moet een einde maken aan een langdurig geschil over ongeveer 860 vierkante kilometer in de Middellandse Zee, waaronder de Karish- en Kana-gasvelden vallen. Vandaag wordt de deal gepresenteerd in de Knesset. Ondanks dat dit de eerste formele overeenkomst is tussen Libanon en Israel, is er veel kritiek.

Energean legt pijpleiding aan in de Middellandse Zee. De leidingen moeten gas naar het vaste land vervoeren. Foto: Energean PLC.

Israel en Libanon zijn ook nooit overeengekomen om hun grens op land af te bakenen en hebben zich in plaats daarvan gehouden aan een door de Verenigde Naties (VN) opgelegde ‘blauwe lijn’, waardoor hun exclusieve economische zone op zee betwist blijft. Het ontbreken van een zeegrens was geen groot probleem tot tien jaar geleden, toen in het oostelijk deel van het Middellandse Zeegebied een goudmijn aan gasvondsten werd gedaan die de economische toekomst van de regio een nieuwe wending kon geven.

Reacties uit Israel, Libanon en Amerika

De Israelische premier Yair Lapid zei dat de overeenkomst “de veiligheid van Israel zal versterken, het een miljardeninjectie zal zijn voor de economie en dat het de stabiliteit aan de noordgrens waarborgt.” De paraatheid van Israel aan de noordgrens is hoog. Bennett weigert zijn veto in te zetten om de deal tegen te houden. Hij neemt zitting in de Israelische veiligheidsraad, die dit tegen kan houden. Minister van Defensie, Benny Gantz stelt dat er geen compromis is gesloten op het gebied van veiligheid. Gantz voegde eraan toe dat het belangrijk voor Israel is om een stabiele en economisch sterke ‘noorderbuur’ te hebben. De Israelische marine zal dezelfde ruimte krijgen als voor dit verdrag. Hierbij is het belangrijk dat het Israelische vasteland niet in zicht komt vanaf zee.

De Israelische aankondiging kwam enkele minuten nadat de Libanese president Michel Aoun tweette dat “de definitieve versie van het aanbod Libanon tevreden stelt, aan zijn eisen voldoet en zijn rechten op zijn natuurlijke rijkdommen behoudt.”

Een stuk pijpleiding wordt te water gelaten. Bij het aanleggen van de pijpleiding was nog nauwelijks rekening gehouden met de zeegrenzen. Foto: Energean PLC.

Hezbollah, de machtige sjiitische terreurgroep die Israel heeft bedreigd in verband met de aardgaswinning, stemde in met de voorwaarden van de overeenkomst en beschouwt de onderhandelingen als voorbij, meldde Reuters. Nasrallah, de leider van Hezbollah, claimt dat de ‘afschrikking’ van Hezbollah heeft geholpen. Hezbollah stuurde drones richting Israel en naar offshore gasinstallaties. “Vandaag gaan we niet dreigen, vandaag zijn we alleen blij en gaan we klappen.” Aldus Nasrallah. 

De succesvolle afronding van de overeenkomst komt in het kielzog van de intensieve inspanningen die de Amerikaanse bemiddelaar Amos Hochstein de afgelopen dagen heeft geleverd om de kloven tussen beide partijen te overbruggen. Sinds Obama proberen de Amerikanen al een zeegrens-deal te bereiken, tot nu toe zonder succes. De Amerikaanse president Biden is erg te spreken over de deal. “Je schrijft geschiedenis”, zei hij tegen Lapid. Israel haalt bij de Verenigde Staten ook enkele economische voordelen en sluit kleine deals op het gebied van veiligheid.

Beiden een gasveld

Hoewel de details van de overeenkomst niet formeel zijn bekendgemaakt, is het wel duidelijk dat de grens op vijf kilometer van Rosh Hanikra wordt gemarkeerd, mogelijk met een zeeboei. Verder zal de zeegrens van Israel de zuidelijke rand volgen van het betwiste gebied dat bekend staat als Lijn 23. Dat betekent dat Libanon ten noorden van Lijn 23 gas mag winnen. Dat is inclusief het Kana-gasveld, ook al ligt dat gasveld voor een deel nu officieel in Israelische wateren. Isreal krijgt wel een compensatie voor het verlies van dit wingebied. Israel krijgt hierdoor de internationale erkenning dat andere gasvelden inderdaad in Israelische wateren liggen. Zo kan Israel ongestoord gas winnen uit het veel grotere gasveld, genaamd Karish.

Sommige Israeli’s zien deze overeenkomst als een ‘deal with the devil‘. Zo schrijft Shmuel Saitowiz: “Hezbollah danst op straat omdat ze nu miljarden dollars uit Libanon krijgen om oorlog te voeren met Israel.” Andere critici van de overeenkomst, onder leiding van oppositieleider Benjamin Netanyahu, beweren dat Israel zich heeft ‘uitgeleverd aan Hezbollah’. Israel zou te gul zijn geweest door zijn concurrerende aanspraak op het Kana-gasveld op te geven. Ook is het opvallend dat deze deal is getekend door twee regeringen die waarschijnlijk binnen een maand vervangen zijn.

Anderen hopen dat de overeenkomst nieuwe regionale strategische stabiliteit brengt. Hierdoor kan Libanon namelijk zijn eigen gasplatform bouwen, naast de Israelische, aan de andere kant van de zeegrens. Zodra Libanon zijn eigen gasproductie kan beginnen, zal het voor zijn energiebehoeften minder afhankelijk zijn van Iran.

Geïnteresseerd in geopolitiek? Dan moet je zeker een keer luisteren naar Mizrach. Bijvoorbeeld via Google Podcasts.