Israël waakzaam voor aanslagen op verkiezingsdag

Lycos Nieuws

JERUZALEM, 5 febr. (AP) Israël maakt zich op voor de verkiezing van de havik Ariel Sharon tot premier, nadat de peilingen maandag duidelijk hadden gemaakt dat premier Ehud Barak daags voor de verkiezing nog altijd niets van zijn grote achterstand op Sharon had ingelopen.

De Israëlische strijdkrachten zijn in opperste staat van paraatheid met het oog op eventuele pogingen van Palestijnse terreurorganisaties op verkiezingsdag aanslagen te plegen. De militante Islamitische Jihad heeft vanuit de Gazastrook gedreigd met bomaanslagen in Tel Aviv. "We zullen de grond onder de voeten van Barak en Sharon in brand steken", zei activist Moussa Hassan tegen honderden Palestijnen die maandag de begrafenis bijwoonden van een man die volgens de Islamitische Jihad door Israëlische militairen is gedood toen hij in het weekeinde probeerde met twintig kilo explosieven op zijn lichaam Israël binnen te komen.

Sinds op 28 september in de Palestijnse gebieden de ‘tweede intifada’ begon worden de meeste Palestijnen al van Israëls grondgebied geweerd en Barak heeft de beperkende maatregelen verder aangescherpt, waardoor de meeste inwoners van de Westoever onder een ‘stadsarrest’ leven.

De peilingen laten zien dat de meeste Israëlische kiezers geen fiducie hebben in Baraks riskante vredesinitiatieven na vier maanden bloedvergieten en zich beter kunnen vinden in Sharons devies "eerst veiligheid, dan pas vrede". Volgens de krant Yediot Ahronot kan Sharon rekenen op 56 procent en Barak op 38 procent. Een onderzoek van de krant Maariv kwam uit op een verhouding van 55-36.

De uitslag was voor commentatoren in Israël aanleiding alvast vooruit te kijken naar de samenstelling van Sharons kabinet en de politieke toekomst van Barak. Sharon heeft gezegd dat hij een brede coalitie met Baraks Arbeidspartij wil proberen te vormen, maar medewerkers van Barak hebben al gezegd dat dat alleen zal gebeuren als Sharon een gematigd beleid uitstippelt en rechtse extremisten buiten de regering houdt.

Zodra de officiële uitslag bekend is, wat binnen acht dagen het geval moet zijn, krijgt de nieuwe premier 45 dagen de tijd een coalitieregering samen te stellen en door het parlement aanvaard te krijgen. Lukt dat niet, dan moet er een nieuwe verkiezing worden uitgeschreven. De winnaar van dinsdag mag dan niet meer meedoen. En er ligt nog een hobbel in het verschiet voor de nieuwe premier. De begroting voor 2001, die Barak tot nu toe niet door de Knesset heeft kunnen krijgen, moet uiterlijk op 31 maart worden aanvaard. Ook hier schrijft de wet bij in gebreke blijven nieuwe verkiezingen voor, niet alleen voor de premier, maar ook voor het parlement.

De ambtstermijn van de premier die dinsdag wordt gekozen bedraagt niet de gebruikelijke vier jaar, maar loopt slechts tot november 2003, de officiële datum voor de volgende premier- en parlementsverkiezingen. De verkiezing van dinsdag was nodig omdat Barak in december is opgestapt nadat zijn coalitie uiteen was gevallen.

Als de prognoses uitkomen en Sharon een grote overwinning boekt, zal Barak ongetwijfeld onder druk komen het leiderschap van zijn partij op te geven. In dat geval zou oud-premier Shimon Peres het leiderschap wellicht tijdelijk van hem overnemen.

De 8.000 stembureaus zullen dinsdag van 07.00 tot 22.00 uur open zijn. Normaal ligt de opkomst in Israël, waar ongeveer 4,5 van de 6,5 miljoen inwoners stemgerechtigd zijn, boven de 80 procent. Maar ditmaal worden veel minder kiezers verwacht, mede door een boycot van de 500.000 stemgerechtigde Arabische Israëliërs. Zij zijn kwaad op Barak vanwege het doodschieten, in oktober, van dertien Arabisch-Israëlische betogers. Barak heeft zich daar zondag voor verontschuldigd, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat hij daar nog veel stemmen mee kan terugwinnen. De politie zei dat er op de dag van de verkiezingen extra personeel in de Arabische gemeenschappen zal worden gestationeerd omdat de vrees bestaat dat mensen die wel willen stemmen daar door anderen in zullen worden belemmerd. Verwacht wordt dat ook veel joodse Israëliërs niet gaan stemmen of een blanco stem uitbrengen. Barak ging zondag zelfs zo ver tijdens kabinetsberaad zijn eigen ministers op te wekken vooral te gaan stemmen, meldde Maariv. "En het belangrijkste, geen blanco stembiljetten", had Peres daar aan toegevoegd.

Maandag bracht een vliegtuig uit India al de stemmen mee van Israëlische militairen en medische hulpverleners die daar de slachtoffers van de aardbeving helpen. Ook op sommige legerbases zijn militairen zondag al met het stemmen begonnen.

Sharon heeft zondag de steun verworven van de invloedrijke ultra-orthodoxe gemeenschap. Hoewel deze niet meer dan 9 procent van de stemmen uitmaakt, zal het stemadvies van de religieuze leiders naar verwachting ook worden opgevolgd door veel Israëliërs die minder streng in de leer zijn, maar wel hechten aan de oude tradities. Barak beschuldigde Sharon van een geheime deal. "De heer Sharon heeft zich al voor  de verkiezingen aan de ultra-orthodoxen uitgeleverd en zij kennen de voorwaarden voor die overgave", zei hij op een campagnebezoek aan de zuidelijke stad Beersheba. Sharon ontkende de partijen beloften te hebben gedaan in ruil voor hun steun, maar in de Israëlische pers werd gemeld dat hij de religieuze partijen mondeling heeft toegezegd een omstreden wet te zullen handhaven die ultraorthodoxe studenten praktisch vrijstelt van militaire dienst. Barak heeft secularisering van de Israëlische maatschappij in zijn programma staan, maar durfde het evenmin aan de omstreden wet af te schaffen.

De campagnes zijn zondagavond officieel afgesloten, maar Barak en Sharon deden maandag nog een laatste, schriftelijke oproep aan de kiezers op de voorpagina van de Yediot Ahronot. "Het Midden-Oosten is een kruitvat", schreef Barak. "Morgen wordt ons gevraagd te beslissen of we de lucifer zullen geven aan de extremisten, mensen die te extreem zijn voor Israël. We worden geroepen om te beslissen of er tussen ons en de vrede nog een bloedige oorlog ligt." Sharon schreef dat dat zijn regering geen onderhandelingen met de Palestijnen zal voeren zolang er geweld aan de gang is en dat hij nooit afstand zal doen van delen van Jeruzalem of de Jordaanvallei op de Westoever – gebied dat Barak bereid is op te geven in ruil voor vrede. "Ik heb een krachtige wens voor verandering gevoeld, voor ander leiderschap, voor veiligheid, voor vrede en – het belangrijkste – voor eenheid onder de bevolking", aldus Sharon. "Ik beloof u dat ik alles zal doen om dat te realiseren."

De Palestijnen hebben gezegd met elke regering in Israël te zullen samenwerken om vrede te bereiken, al hebben prominenten Palestijnse functionarissen een overwinning van Sharon als rampzalig gekenschetst. De Palestijnse onderhandelaar Nabil Shaath zei dat Sharon de reeds getekende overeenkomsten zal moeten eerbiedigen. Sharon heeft gezegd de Palestijnen niet meer gebied te zullen afstaan, maar niet te zullen terugnemen wat al is overgedragen – tweederde van de Gazastrook en 42 procent van de Westoever.

In een interview met de Franse krant Le Figaro heeft Sharon het afgelopen weekeinde gezegd een Palestijnse staat, waar hij zich altijd tegen heeft verklaard, te zullen aanvaarden op voorwaarde dat er tegemoet wordt gekomen aan Israëls veiligheidsbehoeften en dat de Palestijnse staat wordt gedemilitariseerd. Andere eisen zijn dat zo’n staat niet eenzijdig, maar met beider goedvinden tot stand komt en dat de Palestijnen beloven voorgoed een eind te maken aan het geweld. Sharon zei dat Barak geen vrede en veiligheid aan de Israëliërs had mogen beloven terwijl die nog niet binnen bereik lagen en zei zelf een geleidelijk proces te willen voeren, te beginnen met "een soort non-agressiepact".