Israëlische politiek in ‘tijd van ongekende duisternis’

Nu het zowel Benjamin Netanyahu als Benny Gantz niet is gelukt een regering te vormen, is het voor het eerst ooit dat het ieder Knesset-lid vrij staat om te pogen een coalitie te formeren. Daarnaast is donderdagavond premier Netanyahu officieel aangeklaagd voor drie verschillende zaken. De Israëlische politiek bevindt zich in een “tijd van ongekende duisternis”, aldus president Reuven Rivlin.

Woensdagavond heeft Blauw-Wit leider Benny Gantz het mandaat voor het formeren van een regering teruggegeven aan de Israëlische president. Het is hem niet gelukt om in de 28 dagen die hem gegeven waren, een coalitie te vinden. Voor hem was het Likoed-leider Netanyahu ook al niet gelukt om een meerderheid te vinden. 

Nu het beide partijleiders niet is gelukt een regering te vormen, heeft president Rivlin het mandaat aan de Knesset gegeven. Ieder lid van het Israëlische parlement mag nu proberen een meerderheid te vinden die hem of haar de functie van premier toevertrouwt. Als dit binnen 21 dagen niet gebeurt, lijken nieuwe verkiezingen onvermijdelijk te zijn.

Dit zou dan de derde gang naar de stembus op rij zijn. Op 17 september werden voor het eerst ooit voor de tweede keer verkiezingen georganiseerd, nadat het Netanyahu na de eerste stembusgang (9 april) niet was gelukt binnen de toegestane periode een regering te vormen. Om te voorkomen dat Gantz te kans zou krijgen een coalitie te formeren, werd enkele uren voor het verlopen van Netanyahu’s mandaat door de Knesset een wet aangenomen die nieuwe verkiezingen uitschreef – waar de Likoed-leider wél een meerderheid voor wist te vinden.

President Rivlin spreekt van een “tijd van ongekende duisternis”. Tijdens het overhandigen van het mandaat aan parlementsvoorzitter Yuli Edelstein, riep hij de Knesset dan ook te denken aan haar plicht ten aanzien van de staat Israël, en derde verkiezingen te voorkomen.

Voor het eerst ooit een zittend premier aangeklaagd

Donderdagavond is officieel bekend gemaakt door procureur-generaal Avichai Mandelblit dat Netanyahu wordt aangeklaagd. Het gaat om drie zaken. In dossier 4000 wordt gesteld dat Netanyahu de directeur-generaal van het ministerie van Communicatiezaken Avi Berger zou hebben ontslagen om vervolgens vertrouweling Shlomo Filber op die positie te installeren. In deze positie zou Filber een beleid welgevallig voor communicatiebedrijf Bezeq – eigendom van Shaul Elovitch – hebben ingevoerd. In ruil hiervoor zou Walla – een nieuwssite in bezit van Elovitch – positief schrijven over Netanyahu. Filber is overigens zelf inmiddels getuige in deze zaak.

In dossier 1000 wordt de premier verdacht van het aannemen van dure cadeaus als sigaren en champagne van miljardairsvrienden. In ruil hiervoor zou Netanyahu getracht hebben belastingwetten aangenomen te laten worden die voordelig zouden zijn voor de cadeaugevers.

Dossier 2000 gaat om twee kranten, Yediot Aharonot en Israel HayomYediot zou door de gratis uitgegeven Israel Hayom haar oplage zien krimpen, waarop Yediot-eigenaar Arnon Mozes zich tot premier Netanyahu voor hulp richtte. In ruil voor het beperken van de uitgave van Israel Hayom, zou Yediot positiever over de Likoed-leider gaan schrijven – in dermate dat het van invloed zou kunnen zijn op verkiezingen.

Het is voor het eerst ooit dat een zittend premier in Israël wordt aangeklaagd. Netanyahu lijkt echter niet voornemens te zijn af te treden. In een toespraak beschuldigde de Likoed-leider de politie en aanklagers van de staat van een “couppoging met valse beschuldigingen” tegen hem.

Zowel de Arbeidspartij als de Beweging voor Kwaliteitsoverheid hebben aangekondigd het Hooggerechtshof te verzoeken Netanyahu af te zetten. Als de verdachte politicus aftreedt, betekent het mogelijk nieuwe kansen voor de formatie van een regering, en wordt een derde stembusgang vermeden. Het is echter vooralsnog onduidelijk wat zal gebeuren, daar dit werkelijk ongekende tijden zijn in de Israëlische politiek.