Joodse vluchtelingen uit Arabische landen: een vluchtverhaal

Op zondagavond 29 november sprak Edwin Shuker in Amsterdam ter gelegenheid van de gedenkdag voor de verdrijving van Joden uit Arabische landen (30 november). Shuker, vicevoorzitter van het Europees Joods Congres, vertelde voor een zaal vol CIDI-donateurs hoe hij als tiener moest vluchten uit Bagdad en hoe hij de Iraakse grens werd overgesmokkeld door Masoed Barazany. Deze lezing was georganiseerd door CIDI en werd ingeleid door Hanna Luden.  

Edwin Shuker werd in 1955 geboren in Baghdad. Zijn verhaal, zijn getuigenis staat symbool voor de vlucht en verdrijving van ruim 850.000 Joden uit de Arabische landen in de periode vanaf 1947. De meesten vluchtten naar Israel, maar onder het publiek was ook een Nederlandse lotgenote van Shuker. Mevrouw Shabi, moeder van JBO-voorzitter Aboed Shabi, vluchtte in 1971 met haar gezin uit Irak.  

Op indrukwekkende en emotionele wijze vertelde Shuker over de barre en angstige reis die het gezin op weg naar de vrijheid moest doorstaan. Ook kwam de reden voor hun vlucht uitgebreid aan bod: de talloze maatregelen van het regime in Irak in de jaren ’50 en ’60 tegen de Joden. Als dieptepunt gold de openbare ophanging van tientallen Joden op een van de centrale pleinen in Bagdad.  (Klik hieronder om door de foto’s te bewegen, klik op een foto voor een vergroting.)

Geboeid publiek

 

Shuker zet zich nog steeds in voor het behoud van Joodse heiligdommen in zijn geboorteland en de band tussen Irak en haar ontheemde Joodse gemeenschap. Tot zo’n dertien jaar geleden was circa de helft van de Israelische bevolking afkomstig uit een Arabisch of Noord-Afrikaans land, en heel veel jongere Israeli’s hebben een nakomeling van deze vluchtelingen in de familie. Shuker benadrukt dat de verdrijving van de Joden uit de Arabische landen onderdeel uitmaakt van de collectieve Joodse geschiedenis en ook zo moet worden verteld: “My story, is our history.”

Om die gedachte kracht bij te zetten riep het Israelische parlement vorig jaar 30 november uit als een vaste herinneringsdag voor de verdrijving van de Joden uit de Arabische landen.   CIDI vindt het belangrijk om hier aandacht aan te besteden. Het probleem van de Palestijnse vluchtelingen staat allang op de politieke internationale kaart. Dat zou ook moeten gelden voor deze vergeten Joodse ‘naqba’.  

Voorzitter Ronnie Eisenmann stond in zijn dankwoord stil bij de noodzaak om ons te realiseren wat deze Joodse vluchtelingen in de 2.500 jaren voor hun vlucht hebben opgebouwd, welke ontberingen zij hebben moeten doorstaan en wat ze uiteindelijk hebben moeten achterlaten. “Alleen met collectieve inspanningen kunnen we deze geschiedenis tot onze geschiedenis maken. Daartoe hebben wij een verplichting.”

Bekijk hier een documentaire over de vluchtelingen uit Arabische landen en lees meer over de Joden uit Irak

Met dank aan:
Verslag Ronnie Eisenmann en Rabbijn R. Evers
Foto’s Sandra Bahary