Kabinet ‘bezorgd over de toenemende druk op de maatschappelijke ruimte in Israël’

IN NEDERLAND / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 26 nov 2019 NGO'S TWEEDE KAMER

Het kabinet is “bezorgd over de toenemende druk op de maatschappelijke ruimte in Israël”. Dat laat minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok weten in antwoord op Kamervragen van PvdA, SP, GroenLinks en D66 over de uitzetting van Human Rights Watch-activist Omar Shakir uit Israël.

Gisteren heeft Omar Shakir Israël verlaten. Dit naar aanleiding van het besluit van de Israëlische minister van Binnenlandse Zaken Aryeh Deri vorig jaar om het werkvisum van de Human Rights Watch-activist niet te verlengen. De directeur van HRW in Israel en de Palestijnse gebieden had tevergeefs beroep ingesteld tegen de beslissing. Shakir ontkent sinds zijn aanstelling als HRW-directeur te hebben opgeroepen tot een boycot van Israël. Eerder werd dit argument al in meerdere bezwaarprocedures, evenals door lagere rechtbanken, van tafel geveegd. Het Hooggerechtshof kwam opnieuw tot de conclusie dat Omar Shakir mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch gebruikt als dekmantel voor zijn radicale boycotactivisme.

Het besluit van het Israëlische hooggerechtshof leidde tot ophef in de Tweede Kamer. Naar aanleiding van de uitspraak, hadden Kirsten van den Hul (PvdA), Sadet Karabulut (SP), Bram van Ojik (GroenLinks), en Sjoerd Sjoerdsma (D66) Kamervragen ingediend bij minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok en minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag.

In zijn beantwoording laat minister Blok weten dat het kabinet en de EU bezorgd zijn “over de toenemende druk op de maatschappelijke ruimte in Israël”. De kwestie Omar Shakir is een voorbeeld hiervan, aldus de bewindspersoon op Buitenlandse Zaken. “Het kabinet vreest dat er signaalwerking van de uitzetting van de heer Shakir uit zalgaan die deze ruimte niet ten goede zal komen”, zo schrijft Blok. “Dit kan er toe leiden dat maatschappelijke organisaties zich niet langer kritisch durven uit te laten of terughoudender worden om bedrijven aan te spreken op de wijze waarop zij invulling geven aan internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen”. De minister zegt dat Nederland en de EU dan ook bij Israël erop hebben aangedrongen om de uitzetting niet door te zetten.

Minister Blok noemt de goedkeuring van het Israëlische Hooggerechtshof om het werkvisum van Shakir niet te vernieuwen “niet verrassend”. De minister wijst erop dat Israël meerdere keren mensen de toegang tot het land heeft ontzegd, “vanwege vermeende steun voor de Boycott, Divestment and Sanctions beweging (BDS)”.  

Nederland blijft Israëlische mensenrechtenorganisaties steunen die zich inzetten voor het “belang van een vrije en open samenleving waarin ook afwijkende meningen worden gehoord en waar het recht op vrijheid van vereniging en vergadering worden beschermd”. Dit is in lijn met de in 2016 aangenomen motie van Sjoerdsma, waarin ook al werd gesproken van toenemende druk op de maatschappelijke ruimte in Israël en de regering verzocht werd de steun aan Israëlische mensenrechtenorganisaties voort te zetten.