Misverstand begrijpelijk, maar géén antisemitisch incident met ‘varkensoren’ bij synagoge Kampen

IN ANTISEMITISME / Door: ARON VRIELER / 12 aug 2019 NEDERLAND SYNAGOGE

Even schrikken was het toen vanmorgen de voormalige synagoge in Kampen ogenschijnlijk het doelwit was geworden van antisemitische intimidatie. Een passant zag twee voorwerpen die volgens haar op varkensoren leken, demonstratief hangend aan een lantaarnpaal pal voor de ingang van wat tot de Sjoa als synagoge fungeerde.

Beelden van het tafereel op sociale media waren voor CIDI aanleiding om polshoogte te nemen met de gemeente Kampen, die het voorval hoog opnam. Al snel bleek dat de voorwerpen koeienoren voorstellen en onderdeel waren van een al langer lopende tentoonstelling binnenin de voormalige synagoge (die inmiddels als stedelijk museum functioneert), waarvan attributen ook buiten het gebouw zijn aangebracht.

De perkamenten koeienoren, hangend aan de lantaarnpaal voor de voormalige synagoge

De koeienoren zijn van perkament gemaakt. Ze zouden bij vele eerdere tentoonstellingen zijn gebruikt, en al sinds 11 juli op deze plek als onderdeel van de huidige tentoonstelling te vinden zijn. Dat de oren op de Joodse rouwdag Tisja be’Av, zijn opgemerkt, is dus een ongelukkig misverstand.

Ongelukkige samenloop van omstandigheden

Dat de hangende oren in eerste instantie deden denken aan een actie met antisemitische bedoelingen, is niet zo verrassend. Dat de attributen koeienoren en niet varkensoren moeten voorstellen, is met het blote oog niet duidelijk. De verwijzing naar varkens is bovendien niet ongewoon in antisemitische stereotyperingen. Ook de datum van Tisja be’Av, waarop rampen van de vernietiging van de Tempel tot Kristallnacht worden herdacht, voegde toe aan de verdenking van een antisemitisch motief.

Uiteindelijk blijkt dus gelukkig slechts sprake van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Volgens een woordvoerder van de gemeente is ook het museum nu op de hoogte van de interpretatie. “De directeur van het museum betreurt de ontstane commotie en begrijpt heel goed dat het ophangen van varkensoren gevoelig kunnen liggen”.