Na Ras al-Amoed

De extreme nationalisten rond de Amerikaanse miljonair Irving Moskowitz hebben hun hand overspeeld met de kwestie Ras al-Amoed. Formeel hebben Moskowitz c.s. misschien het recht aan hun kant met hun pogingen Joden te laten wonen in huizen, die eerlijk van Palestijnen gekocht zijn, in werkelijkheid is het spelen met vuur. In een kruitvat als Jeruzalem heeft niemand behoefte aan de vestiging van extreme Joden in een Arabische wijk, of omgekeerd de vestiging van extreme Arabieren in een Joodse wijk. Een Hebron is genoeg.

Terecht heeft premier Netanjahoe aan Moskowitz laten weten geen behoefte te hebben aan deze provocatie. Het tussen beiden bereikte compromis verdient wellicht niet de schoonheidsprijs, maar laat toch duidelijk zien dat de Israelische premier niet van plan is aan de politieke leiband te lopen van extreme nationalisten. Daarmee neemt Netanjahoe voor de tweede maal duidelijk afstand van een deel van zijn achterban, dat hem mede gekozen heeft omdat hij compromisloos was over Jeruzalem. In de Knesset telt die achterban, aangevoerd door invloedrijke politici als Benny Begin, Rafael Eitan en Sharon, 17 zetels.

Door zijn hakken in het zand te zetten tegen zijn rechterflank opent Netanjahoe onverwachte mogelijkheden voor de vorming van een regering van Nationale Eenheid. Onderhandelingen hierover tussen Likoed en Arbeidspartijkopstukken zijn afgelopen zondag voorzichtig begonnen. Zo’n eenheidsregering was al eerder bepleit door oud-premier Peres en werd door de Derde Weg-partij (4 zetels) opnieuw geopperd na de terreuraanslagen van 30 juli en 4 september. Knesset-lid Jehoeda Harel zei toen dat een eenheidsregering onvermijdelijk was: “De enige vraag is of zij gevormd zal worden voor of na de volgende ramp”. De afgelopen week heeft ook Netanjahoe’s vertrouweling minister van Justitie Hanegbi zich bij de voorstanders van zo’n kabinet geschaard.

Tot dusverre was oppositieleider Ehoed Barak hierover terughoudend. Hij vreesde dat de Arbeidspartij er slechts bij gehaald wordt om de kastanjes voor Netanjahoe uit het onderhandelingsvuur te halen. Hij wil de premier niet behoeden voor een verkiezingsnederlaag. De dramatische stagnatie van het vredesoverleg, zeker nu er geruchten zijn dat Arafat ernstig ziek is, en de constante druk van rechts op de premier zouden evenwel voor Barak genoeg reden moeten zijn van gedachten te veranderen. De Arbeidspartij is ook nodig voor het kunnen doen van concessies op de Golanhoogte, mochten de onderhandelingen met Syrië hervat worden. Kortom, het wordt tijd dat de politici hun partijpolitieke geschillen tijdelijk begraven, ten bate van een duidelijke koers over de toekomst van Israel en zijn bevolking.