Nederland: zakenvriend of bemiddelaar?

Het bezoek van premier Netanjahoe aan ons land gaf aanleiding tot een merkwaardig meningsverschil. Waarom was hij hier naar toe gekomen? Als we de Israelische premier mogen geloven was zijn voornaamste doel het versterken van de economische relaties. Daartoe was een indrukwekkend programma opgesteld: een ontmoeting met de top tien van ondernemend Nederland en een speciale bijeenkomst van het Global Panel en de Kamer van Koophandel Nederland-Israel. Vooraf had Netanjahoe al aan de media laten weten dat zijn bezoek een bilateraal, en geen Europees karakter had.

door Ronny Naftaniel

Volgens premier Kok en Minister van Mierlo was hun Israelische gast hier om over de situatie in het Midden Oosten te spreken. Dit in navolging van de Palestijnse president, die ons land enkele maanden geleden bezocht. Nederland is momenteel Europees voorzitter en denkt zich nuttig te kunnen maken als bemiddelaar in het vastgelopen vredesproces. Om die positie te onderstrepen waren de betrokken EU-Commissaris Marin en de Spaanse EU-bemiddelaar in de regio, Moratinos, door Wim Kok uitgenodigd om bij de politieke besprekingen met Bibi Netanjahoe te zijn.

Achter deze interpretatiestrijd gaat een wezenlijk verschil in politieke inzichten schuil. Europa wil in het Midden-Oosten graag een rol van betekenis als bemiddelaar spelen, terwijl Israel de voorkeur geeft aan de Amerikaans bemoeienissen. Hoe serieus het Europese voorzitterschap zijn taak opvat, bleek uit het feit dat minister Van Mierlo daags voor de komst van Netanjahoe naar Nederland een voorstel om de onderhandelingen uit het slop te halen naar Clinton stuurde. Die reageerde overigens niet al te enthousiast. Onmiddellijk na de besprekingen met de Israelische premier bracht premier Kok vervolgens verslag uit aan de Amerikaanse president en reisde minister Van Mierlo naar Jasser Arafat om hem te informeren.

Het is onwaarschijnlijk dat de EU alleen het vredesproces in het Midden-Oosten weer vlot zal kunnen trekken. Daartoe is nauwgezette co-ordinatie met de Amerikaanse regering nodig, die er al eerder in slaagde een impasse te doorbreken. Europa is te verdeeld om enig compromis- voorstel te kunnen effectueren. Wel kan de EU – naast het geven van economische steun – behulpzaam zijn bij het bieden van een platform waar de partijen elkaar kunnen ontmoeten. Zo’n platform is de Euro-Med Conferentie, die deze week op Malta plaatsvindt en waar de ministers van Buitenlandse Zaken van Israel en de meeste Arabische staten aan de Middellandse Zee vertegenwoordigd zijn. In de coulissen van zo’n conferentie kunnen zaken worden gedaan.

Het is zeer te waarderen dat minister Van Mierlo de afgelopen weken er alles aan gedaan heeft deze Conferentie doorgang te laten vinden. Op deze wijze levert de EU een positieve bijdrage aan de vrede zonder de VS hinderlijk voor de voeten te lopen.