Nieuw in herinneringseducatie: het verhaal van Eva Heiman – verteld op Instagram

Israel is in de ban van een project dat het verhaal vertelt van Eva Heiman. Als Joods meisje kwam ze in 1944 op 13-jarige leeftijd om in Auschwitz. Vooral de manier waarop het verhaal verteld wordt leidt tot controverse: het Instagramaccount @Eva.Stories laat Eva’s ervaringen zien alsof ze een hedendaagse millennial met smarthpone was geweest.

De ontwikkelaars van het project, vader en dochter Mati en Maya Kochavi, hebben bewust voor deze onorthodoxe manier van herinnering gekozen.

“We hebben van Eva’s dagboek een script gemaakt, van 70 minuten in totaal. We vroegen ons af wat er met Eva zou zijn gebeurd als zij, in plaats van pen en papier, een smartphone had met Instagram erop. Hoe zou ze dan over haar leven berichten? Daarom is deze hele film met een smartphone opgenomen, en is het Eva die de telefoon vasthoudt. De hele film is opgenomen vanuit de perspectief van het meisje zelf”, aldus de makers.

De film zal worden uitgezonden in stukjes, beginnend op de dag voor Jom Hasjoa (herdenkingsdag voor de Holocaust, beginnend op 1 mei) om 16:00 uur Israelische tijd (15:00 uur in Nederland). De laatste story (kort bericht met beeldmateriaal, zoals gebruikt op Instagram) zal worden geüpload aan het einde van de herdenkingsdag, op 2 mei rond 20:00 uur (19:00 uur Nederlanse tijd), vlak voordat een sirenegeluid in Israel de dag van herdenking afsluit.

“Veel episodes zullen niet makkelijk te verteren zijn. Het is het verhaal van een meisje met levenslust dat uiteindelijk in Auschwitz is vermoord”.

De makers, vader en dochter Kochavi, denken dat Instagram het juiste platform is waar de herdenking van de Holocaust kan worden voortgezet.

Eva Heiman woonde in 1944 in de Roemeense stad Oradea. Op 13 februari van dat jaar werd ze 13 jaar oud en begon ze een dagboek te schrijven. Op 30 mei 1944 schreef ze voor het laatst in haar dagboek. Drie dagen later is Eva met haar familie naar Auschwitz gedeporteerd, waar ze zijn vermoord.

Naast kanalen op sociale media wordt het project in Israel aangekondigd op reclameborden in het openbaar. Sommige daarvan staan op heel centrale locaties, zoals langs de Ayalon-snelweg middenin Tel Aviv (zie foto onder).

Een trailer (als men het zo kan noemen) is nu al te zien op het betreffende account op Instagram.

Ophef

Het project heeft in Israel een storm van kritiek op gang gebracht – maar het krijgt ook lof. In grote delen van de samenleving speelt nu de vraag: kan het verhaal van de holocaust via Instagram worden verteld?

Maakster Maya Kochavi vindt dat de stories Eva weer tot leven brengen. “Zij wordt een echte, tastbare, dynamische personage dat over haar leven vertelt, net als miljoenen mensen dat tegenwoordig doen” meent dochter Kochavi. “We hebben onderzoek gedaan naar Eva en haar leven, en werden verliefd op haar. We vroegen ons af hoe Eva, die ervan droomde journalist te worden, haar leven zou documenteren als ze een smartphone had gehad, compleet met de camera waar ze in haar echte leven zo naar verlangde. We hopen dat we erin zijn geslaagd haar ervaringen en gedachten over te brengen zoals zij ze heeft beleefd, en op deze wijze de gruwelijkheden van de Sjoa over te brengen op een manier die begrip en compassie teweegbrengen”.

Onderzoek naar gedrag omtrent online discussies laat zien dat slechts 3% van Europese jongeren wel eens participeert in discussies over de Holocaust, en dat het kleine deel dat deelneemt dit vooral uit een politiek perspectief doet.

“We willen een relevante, hedendaagse manier voorstellen om ervoor te zorgen dat de kennis van en herinnering aan de Sjoa blijven, vooral bij jongeren. Vooral nu dat het antisemitisme toeneemt en het aantal overlevenden steeds kleiner wordt”, legt Kochavi uit.

Het project richt zich in eerste instantie op Israelische jongeren. De makers denken echter dat het ook internationaal relevant is en een globale boodschap bevat. Zij hopen ook jongeren in Europa en de VS te kunnen bereiken. “Eva droomde ervan fotojournaliste te worden in Londen. 75 jaar later wilden wij in die droom een beetje verwezenlijken”.