OM seponeert strafzaak antisemitische literatuur Bol.com

Een aangifte tegen Bol.com voor de verkoop van een nazistisch en antisemitisch kinderboek is geseponeerd, zo heeft het OM vandaag bekendgemaakt. Wel is het OM van oordeel dat Bol.com voor een bepaalde tijd strafbaar heeft gehandeld met het aanbieden van het boek. CIDI hoopt dat er van de uitspraak een signaal uitgaat naar andere verkoopplatforms in Nederland, die soms haatzaaiende producten aanbieden.

Vanaf 25 februari 2020 werd bekend dat Bol.com het boek Der Giftpilz te koop aanbood. Dit is een kinderboek van de nazipropagandist Julius Streicher. Het boek is zonder meer antisemitisch, onderkent ook het OM: “Zo bevat het boek passages waarin Joden worden bestempeld als de duivel in een menselijke gestalte, als moordenaars en als de boosaardigste personen ter wereld. Ook worden kinderen in een versje opgeroepen mee te strijden om af te komen van de ‘Joodse duivel’”.

Aanvankelijk hield Bol.com vast aan haar eerdere standpunt dat alles verkocht moet kunnen worden dat het aanbieden van dit soort werken niet illegaal is. Nog voor deze uitspraak van het OM besloot het echter van koers te veranderen. Inmiddels zegt het online platform wel bepaalde grenzen te stellen en producten zoveel mogelijk te screenen.

Voor het OM is dit reden om de zaak tegen Bol.com te seponeren. “Het gewijzigde beleid houdt in dat bol.com het aanbod zoveel mogelijk screent en daarnaast actie onderneemt op basis van meldingen, omdat bol.com te kennen heeft gegeven niet te willen bijdragen aan de verkoop van dit soort boeken. Daarmee is naar het oordeel van het OM een belangrijk doel van een eventuele strafrechtelijke vervolging al bereikt.”

Meldingen

Volgens Bol.com is dit in de praktijk moeilijk, gezien het grote aantal producten dat wordt aangeboden. Daarbij biedt Bol.com een platform voor derde partijen, wiens producten indirect worden verkocht.

Ook zegt Bol.com beter te willen reageren op meldingen. CIDI is benaderd om advies over antisemitische lectuur. Op basis van het CIDI-advies zijn al meerdere artikelen, vooral haatzaaiende literatuur, uit de webwinkel gehaald of aangepast in hoe ze worden aangeprezen in de webwinkel. CIDI kijkt daarbij niet alleen naar de inhoud, die natuurlijk beschermd wordt door de vrijheid van meningsuiting, maar ook of de productomschrijving recht doet daaraan. Zo heeft CIDI meermaals meldingen ontvangen van kopers die in de veronderstelling waren onderzoeksliteratuur te hebben besteld, terwijl later blijkt dat ze een boek vol antisemitische clichés hebben gekocht, en het werk dus eigenlijk fictie betreft.

Strafbaarheid

Uiteindelijk is het uitgangspunt de wet, oftewel een verbod op het oproepen tot haat. Deze uitspraak van het OM neemt de laatste twijfel weg. Tenslotte is het OM tevens van oordeel dat: “bol.com strafbaar heeft gehandeld door dit boek op de website ter verkoop aan te (laten) bieden”. CIDI hoop dat hier een signaal van uitgaat naar alle webwinkels die in Nederland actief zijn waar soms sterk antisemitische en racistische literatuur verkocht en aangeprezen wordt.

Beleid handhaven

CIDI is blij dat Bol.com op het gebied van haatspraak meer verantwoordelijkheid heeft genomen. Het zou zorgwekkend zijn als bedrijven alles dat zij mógen, ook onbegrensd dóen, daarbij alleen lettend op het strafrecht. Wat CIDI betreft moeten bedrijven als Bol.com, Amazon, Wish en AliExpress niet alleen mooie woorden spreken over hun verantwoordelijkheid, maar ook eigen beleid formuleren en dat blijvend handhaven.