Ontruiming in Sheikh Jarrah voorlopig van de baan

IN ISRAEL / Door: HANNA LUDEN / 23 feb 2022 JERUZALEM SHEIKH JARRAH

Sheikh Jarrah – de wijk blijft een ontvlambare cocktail van een nationaal conflict, politieke kwesties, mensenrechten, de openbare orde en meerdere juridische procedures. De Israelische rechter heeft nu met het oog op de openbare orde een uitzetting van een Palestijnse familie opgeschort.

De ontwikkelingen in Sheikh Jarrah trekken zowel pro-Palestijnse als pro-Israelische activisten aan, waardoor de spanningen in de wijk steeds verder oplopen. (bron: Twitter/ @SaraEma38944633)

Angst voor escalatie

Het ontruimingsbevel van de familie Salem uit de Jeruzalemse wijk Sheikh Jarrah is door het gerechtshof in Jeruzalem on hold gezet. De familie – van maar liefst 11 personen – bewoont het huis sinds 1951; de (nieuwe) eigenaar wilde er zelf komen wonen. Belangrijkste overweging van het hof is de verjaring (na 25 jaar) van het vorige besluit uit 1988; de toenmalige eigenaren zouden geen actie hebben ondernomen na dat besluit.

Activisten wijzen op het ‘gewoonterecht’ van de bewoners. Bovendien stellen zij dat noch de huidige eigenaar noch de door hem geraadpleegde notaris een origineel kopie van de vonnis kunnen tonen om het eigendom te bewijzen.

De politie gaf aan dat een eventuele ontruiming tot ernstige ontregelingen van het openbare orde kan leiden. Daarom werd de ontruiming afgelopen december al een keer uitgesteld, waarna de familie met bovengenoemde argumenten kwam die door het hof zijn geaccepteerd. Straks in maart is de situatie nog ontvlambaarder, gezien de aankomende start van de ramadan. De huiseigenaar, lid van een nationalistische fractie in de gemeenteraad van Jeruzalem, kan weer in beroep gaan tegen het besluit van de rechter. Verwacht wordt dat hij dat ook zal doen.

Een eerdere vergelijkbare rechtszaak over eigendom en bewoning in deze wijk heeft tot ongeregeldheden geleidt en gewelddadige demonstraties en werd door terreurorganisatie Hamas gebruikt als aanleiding voor een raketaanval die uiteindelijk tot de escalatie rond Gaza leidde, afgelopen voorjaar. Een vergelijkbaar scenario wordt nu niet uitgesloten. Ondertussen is de wijk een hotspot voor zowel pro-Palestijnse als pro-Israelische activisten, legio aan agenten en enkele politici, waaronder de nationalistische Itamar Ben Gvir. Hierdoor blijft de spanning in de wijk om te snijden. Zo was begin december de wijk nog het decor van een steekpartij, waarbij een 26-jarige Israelische vrouw gewond raakte.

Sheikh Jarrah – een geschiedenis

De wijk Sheikh Jarrah is na de Israelische onafhankelijkheidsoorlog in 1948 door Jordanië geannexeerd. De Joodse inwoners van de wijk (de wijk is ook bekend als Shimon HaTzadik) – die aan de wapenstilstandslijn tussen Jordanië en Israel lag – vluchtten, en in 1951 verhuurde Jordanië de huizen aan Palestijnse vluchtelingen. De wijk ligt midden in de gemeente Jeruzalem, en vlakbij de Oude Stad. Toplocatie dus, en zeer gewild in een stad waar de huisprijzen tot de hoogste in de wereld behoren.

Natuurlijk speelt ook de politiek en het Israelisch-Palestijnse conflict hier een rol, en worden zowel Joodse als Palestijnse inwoners onder druk gezet om voorstellen van het hof tot compromis te weigeren. Zo wordt een ontroerend-goed vraagstuk een hoog gespeeld politiek vraagpunt met alle gevolgen van dien. Niet iedereen erkent de annexatie van gebieden in (Oost-)Jeruzalem, en de discussies over bepalingen van (herwonnen) eigendom van onroerend goed, de rechten van huurders, het gewoonterecht, flexibele opstellingen van beide kanten, de continue bemoeienis van politieke krachten en de marktwerking spelen hier allemaal een rol. En zeker niet in de laatste plaats: de steeds maar groeiende woningnood.

Ruim een maand geleden is een hele wijk in Tel Aviv – Givat Amal – ontruimd. Ook deze wijk kende inwoners die er na de oorlog in 1948 zijn komen wonen maar nooit een formeel eigendomsbewijs kregen (noch huur betaalde), en ook daar duurde de juridische procedures tientallen jaren. Dit verhaal kreeg echter geen internationale aandacht omdat de inwoners niet Palestijnen maar Joden waren, en de wijk tegenwoordig midden in het duurste gedeelte van Tel Aviv ligt.