PA ontvangt 10.000 dosissen Sputnik-vaccin

Na enig oponthoud zijn ze er eindelijk: de eerste lading van het Sputnik-vaccin die de Palestijnse Autoriteit (PA) zelf heeft besteld is donderdag daadwerkelijk aangekomen. Het gaat om 10.000 dosissen van het Russische coronavaccin, genoeg om 5.000 Palestijnse zorgmedewerkers en politici te vaccineren. De levering werd vanuit Rusland naar Jordanië gevlogen, en via de Allenbybrug in overeenstemming met Israel naar de Westelijke Jordaanoever gereden. De Palestijnse vaccinatiecampagne kon gisteren al beginnen, toen Israel de eerste officiële levering vaccins in Ramallah bezorgde. Deze werden snel uitgedeeld, zonder te erkennen dat ze van Israel kwamen, maar tenminste werd ontvangst ditmaal niet geheel ontkend.

PA-gezondheidsminister Dr. Mai al-Kaila wachtte de bestelling uit Rusland niet af, en nam gisteren een door Israel geleverde prik. (Foto: Twitter)

Primeur in het Hugo Chavez Ziekenhuis

De eerste Palestijnse zorgmedewerkers worden in het Hugo Chavez Ziekenhuis nabij Ramallah ingeënt. Het ziekenhuis werd gebouwd met donaties van de overleden Venezolaanse dictator, die een groot voorvechter van de Palestijnse zaak was en een even groot criticus van Israel. De partij Sputnik-vaccin is een donatie aan het Palestijnse volk van Russisch president Vladimir Poetin. 

Naast zorgpersoneel is in ieder geval gezondheidsminister Dr. Mai al-Kaila van de PA op de vaccinatiefoto geweest. Hoewel zij met hulp van Israel gevaccineerd kon worden voordat haar eigen bestellingen vaccins begonnen te arriveren, heeft de PA alsnog niet erkend dat Israel deze eerste vaccinaties mogelijk maakte. Wel klaagde de PA ongeveer een maand lang dat het de verantwoordelijkheid van Israel zou zijn alle Palestijnen te vaccineren, zonder dat de PA daar ooit om gevraagd heeft. Het had wel erger gekund: tenminste mag Rusland van Ramallah relaties onderhouden met Israel, dus werden de Sputnik-vaccins niet teruggestuurd toen zij met tussenkomst van Israel bezorgd werden.  In 2020 weigerde de PA namelijk nog twee vliegtuigladingen medische hulpmiddelen aan te nemen van de VAE, omdat de Emiraten de noodhulp via Tel Aviv wilden bezorgen. Men wilde normalisatie tussen VAE en Israel voorkomen. 

PA-premier Mohammed Shtayyeh kondigde aan in totaal zo’n 50.000 dosissen vaccin in februari te verwachten, waaronder ook circa 37.000 dosissen van WHO-vaccinatieprogramma COVAX. Daarvan werd eerst gevreesd voor maandenlange vertraging. Hij gaf ook aan dat een deel van de Sputnik-vaccins geleverd zou worden aan de Gazastrook. Doordat deze vaccins in tegenstelling tot andere momenteel verkrijgbare middelen in een gewone koelkast bewaard kunnen worden, zijn ze uitermate geschikt voor gebruik door gezondheidscentra in ontwikkelingslanden.

Controversiële prik met Israelisch smaakje

Het Sputnik V-vaccin werd in samenwerking met het Israelische Hadassa Ziekenhuis in Moskou ontwikkeld, en wordt al toegebracht in Rusland, Argentinië, Wit-Rusland, Hongarije, Servië en de Verenigde Arabische Emiraten. Hoewel Israel vooral gebruik maakt van het Pfizer-vaccin omdat duidelijk werd dat het eerder verkrijgbaar zou zijn, heeft het Hadassa Ziekenhuis zelf tussen de 1,5 en 3 miljoen dosissen besteld voor eigen gebruik. 

Het Russische middel is verreweg het goedkoopste coronavaccin verkrijgbaar: twee prikken om één patiënt vaccineren kosten bij elkaar nog geen €20. Dat is minder dan de helft van wat Israel per vaccinatie betaalt. Bovendien is het veel beter houdbaar dan de meeste vaccins die momenteel in omloop zijn. Daarnaast zou het vaccin volgens een studie in medisch vakblad The Lancet maar liefst 92% effectief zijn, vergelijkbaar met de duurste concurrentie.

Desalniettemin is het vaccin nog niet goedgekeurd door de Europese Unie, hoewel het wel al in EU-lidstaat Hongarije gebruikt wordt. Dat het Europees Geneesmiddelenbureau niet te enthousiast was om Sputnik een hechsjer te geven, kan gelegen hebben aan legitieme twijfels over de grondigheid van onderzoeken naar de opvallend effectieve werking ervan. Het kan ook om politieke overwegingen geweest zijn: de EU wilde voor haar vaccins liever niet afhankelijk zijn van Rusland of China. Nu farmaceut AstraZeneca grote leveringsproblemen heeft, lijkt het erop dat Europese landen waaronder Nederland in onderhandelingen zijn om Sputnik alsnog goed te keuren, en miljoenen dosissen te bestellen. Israel keurde het vaccin onlangs al goed, nadat Israelische artsen hun zorgen uitten dat Israel anders een nog niet goedgekeurd geneesmiddel aan de Palestijnse bevolking zou geven.