PA-premier Shtayyeh vreest verkiezingsoverwinning Trump

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 14 okt 2020 EU PA TRUMP

Premier van de Palestijnse Autoriteit Mohammad Shtayyeh hoopt dat Donald Trump de Amerikaanse presidentsverkiezingen niet zal winnen. “God helpe ons, de EU en de hele wereld als er nog vier jaar Trump komt”, aldus de PA-premier in een gesprek met de commissie voor buitenlandse zaken van het Europees Parlement.

De PA-premier had maandag per videoverbinding een gesprek met het EU-parlement. Tijdens de sessie sprak Shtayyeh zich uit tegen de Amerikaanse president Trump en het vredesplan dat hij vorig jaar had gepresenteerd voor Israël en de Palestijnen. De ‘deal of  the century’ is volgens de Palestijnse premier door de Palestijnen, de Arabieren en Europa afgewezen. “De VS is te bevooroordeeld”, zo concludeerde Shtayyeh.

Hij was dan ook niet te spreken over de normalisatiedeals van Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten met Israël. “We zijn boos, want we wilden dat dit collectief plaats zou vinden, niet door individuele staten”, aldus de PA-premier. Shtayyeh stelt dat de regio zich aan het Arabische vredesinitiatief van 2002 zou moeten houden. In dit voorstel wordt opgeroepen tot Israëlische terugtrekking uit de (resterende van de) in 1967 door Israël veroverde gebieden, een rechtvaardige oplossing voor het Palestijnse vluchtelingenprobleem en de oprichting van een Palestijnse staat met als hoofdstad Oost-Jeruzalem — alles in ruil voor erkenning van Israël en volledige normalisering van de betrekkingen. “Het antwoord is land voor vrede, niet vrede voor vrede”, aldus de minister-president van de Palestijnse Autoriteit. “Vrede kan niet opgelegd worden, het kan alleen bewerkstelligd worden door compromissen en overeenkomsten”.

Shtayyeh hekelt wat hij “eenzijdige stappen” door de VS noemt. In 2017 besloot president Trump de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem te verplaatsen. Sindsdien boycotten de Palestijnen de Amerikaanse administratie en richten zij zich tot ander actoren – zoals de EU, Rusland en China – om te bemiddelen.

Ondanks de tegenstand van de PA-premier tegen de eenzijdige stappen door de VS, roept hij de Europese Unie op eenzijdige stappen te nemen ten faveure van de Palestijnen. Zo roept Shtayyeh de EU op Palestina als staat te erkennen, wat volgens hem een tweestatenoplossing dichterbij zal brengen. Nederland is van opvatting dat een dergelijke erkenning op een “strategisch moment” moet plaatsvinden als “een complexe vorm van gelijk oversteken” in onderhandelingen tussen de Palestijnen en Israël – iets wat momenteel niet aan de orde is.

De komende maanden zijn twee belangrijke momenten die volgens Shtayyeh “zeer serieuze gevolgen” zal hebben voor de Palestijnen, het vredesproces en de toekomstige rol van Europa in het Midden-Oosten. De PA-premier sluit niet uit dat Israël in december opnieuw naar de stembus gaat, en hoopt dat in de VS Trump niet de presidentsverkiezingen zal winnen.

Shtayyeh roept de EU op de Palestijnen te helpen met toekomstige verkiezingen. Hamas en Fatah hebben – niet voor het eerst zonder resultaat – aangekondigd akkoord te zijn tot een nieuwe stembusgang. De PA-premier van Fatah-huize sprak de hoop uit dat Hamas – de terreurbeweging die sinds een burgeroorlog in 2007 de Gazastrook bestuurt – de verkiezingen niet zal winnen. Mocht dit wel gebeuren, dan zal Shtayyeh naar eigen zeggen de uitslag accepteren. In de Palestijnse gebieden vonden voor het laatst in 2006 plaats.

EU-parlementsleden hadden de gelegenheid vragen te stellen aan Shtayyeh. Charlie Weimers van de Zweedse Democraten benoemde dat de EU, samen met haar lidstaten de grootste donor van de Palestijnen is. “Kunt u Europese belastingbetalers in de ogen kijken en beloven dat hun geld niet – direct of indirect – ingezet zal worden voor terreur?” De PA-premier ontkende dat er ooit sprake is geweest van steun voor terreur door de Palestijnse Autoriteit en stelde dat slecht wordt opgeroepen tot “vreedzaam verzet”.

In werkelijkheid kunnen Palestijnse terroristen wel degelijk op steun van de PA rekenen. Door Israël veroordeelde Palestijnse terroristen en hun families kunnen rekenen op een maandelijkse uitkering van de PA. Er is sprake van een heus beloningssysteem: hoe zwaarder de straf, hoe groter de uitbetaling. Kamerleden noemen de terroristenbetalingen dan ook terecht een perverse prikkel. Nadat Nederland de PA meer dan 20 keer heeft aangesproken op de beloningen voor aanslagen op Israëlische burgers, heeft minister Sigrid Kaag afgelopen jaar het laatste beetje directe subsidie aan de Palestijnse Autoriteit stopgezet.