Radicaliserende Democraten VS vergelijken Israel met nazi’s in pro-BDS-motie

In haar district verzekerde Ilhan Omar haar electoraat nog dat ze BDS niet steunde. Nu dient de vorig jaar verkozen Democrate een motie in om het “recht op boycotten” te waarborgen. Daarin vergelijkt ze Israel impliciet met Nazi-Duitsland.

Ilhan Omar op een demonstratie. Bron: Fibonacci Blue/Wikimedia Commons.

In de VS is al langer een debat over de BDS-beweging gaande. Die beweging heeft als doel om Israel als Joodse staat te doen verdwijnen. Ter discussie staat niet of het legaal is om Israelische goederen en diensten te boycotten. Dat is gewoon toegestaan. Wel hebben verschillende Amerikaanse staten en lokale overheden inmiddels wetgeving aangenomen waaronder BDS expliciet antisemitisch wordt genoemd. Die overheden gaan dan geen samenwerking of contract aan met potentiële partners die de BDS-beweging ondersteunen. Dergelijke clausules zijn in principe niet uitzonderlijk. Ook Nederland let op zaken als non-discriminatie en arbeidsomstandigheden bij het aangaan van samenwerkingsverbanden of contracten in het buitenland, maar past dergelijk beleid niet toe op BDS.

BDS-motie

Nu dient Ilhan Omar samen met enkele mede-Congresleden een motie in om het recht op boycots ten behoeve van “burgerrechten” – dat door geen enkele Amerikaanse overheidsinstantie in twijfel is getrokken – te waarborgen. De motie haalt jurisprudentie aan en stelt dat boycots onder het Eerste Amendement vallen, dat de vrijheid van meningsuiting beschermt. Hierbij gaat het expliciet om boycots “in binnenland en buitenland.”

Ilhan Omar en sommige van haar mede-indieners, zoals het Palestijns-Amerikaanse congreslid Rashida Tlaib, hebben een bijzonder sterk anti-Israelisch profiel. En de enige boycot van een land als geheel die momenteel onderdeel van maatschappelijke discussie is, is de boycot van Israel – ondanks het feit dat Israel een democratische rechtsstaat is en een aanzienlijk deel van de wereld een veel beroerdere mensenrechtensituatie kent. Daarom lijdt het geen twijfel dat deze motie slechts tegen één land bedoeld is: Israel. Het gaat hier om een pro-BDS-motie.

Ongepaste parallellen

In de motie wordt een aantal saillante voorbeelden aangehaald:

Onderdeel van de motie van Ilhan Omar.

“Amerikanen met een geweten” hebben inderdaad van 1933 tot 1941 (toen de handel tussen de VS en Nazi-Duitsland überhaupt tot een einde kwam vanwege de oorlog) goederen en diensten vanuit Nazi-Duitsland geboycot.

Het getuigt van een ongelooflijke mate van kwaadaardig cynisme om de boycot van Nazi-Duitsland ten behoeve van Joden nu als wapen tegen Joden in Israel aan te wenden. Israel is een (weliswaar imperfecte) democratische rechtsstaat waarin alle staatsburgers van alle achtergronden en religies dezelfde rechten kennen. Nazi-Duitsland werd daarentegen gekenmerkt door een discriminatoir systeem waarin Joden het staatsburgerschap verloren en waarin de staat structureel geweld tegen Joden promootte, wat uiteindelijk in de genocidale massamoord van de Holocaust uitmondde. De vergelijking is volgens de IHRA-definitie antisemitisch, maar wordt in de motie dusdanig impliciet verwoord dat de indieners altijd een uitweg kunnen vinden: “zo hadden we het écht niet bedoeld…”

Daarnaast trekken de indieners de reeds bekende, incorrecte parallel met Zuid-Afrika onder het apartheidsregime. Ook deze vergelijking geeft geen pas, aangezien alle Israelische staatsburgers dezelfde rechten hebben.

Geopolitieke implicaties

Ondanks het feit dat de Democraten een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden hebben, is het nog maar de vraag of de motie daadwerkelijk wordt aangenomen. Indieners Omar en Tlaib vertegenwoordigen een radicaal-linkse stroming binnen de Democratische Partij waarvan ook veel gematigde partijgenoten gruwen.

Hoe dan ook staat de motie niet op zichzelf, maar past binnen een zorgwekkend patroon. Een paar jaar geleden was de indiening van een dergelijke motie ondenkbaar geweest. De in de motie uitgedrukte standpunten worden nu steeds gangbaarder.

Beide Amerikaanse partijen schuiven weg van het politieke midden. De meest radicale stemmen krijgen de meeste media-aandacht, waardoor dit proces zich voortzet en versnelt. Dit zal nadelige consequenties voor Israel hebben. Voorheen waren Republikeinen en Democraten het eens over de onvoorwaardelijkheid van het bondgenootschap met Israel. Daarbij hoorde voor beide partijen wel een kritische opstelling richting Israels nederzettingenpolitiek. Nu stellen de Republikeinen zich op het standpunt dat dit Israels zaak is. Gevaarlijker voor Israel is dat er aan de andere kant nu Democraten zijn die het bondgenootschap met Israel openlijk in twijfel trekken, met als nieuw dieptepunt de naziparallel in de motie van Omar en Tlaib.

Het volgende Democratische presidentschap wordt vermoedelijk het meest negatieve ten opzichte van Israel in tijden. Dat kan gevolgen hebben in de VN-Veiligheidsraad, waar de VS tot op heden steevast anti-Israelische resoluties blokkeert via een veto. Daarop kan Israel niet langer automatisch rekenen. President Obama gaf hiertoe al een aanzet toen hij in de laatste dagen van zijn presidentschap weigerde de anti-Israelische VN-resolutie 2334 te blokkeren. Daarom is het van belang dat Israel voor politieke steun breder kijkt dan alleen de Verenigde Staten. Daartoe heeft premier Netanyahu de afgelopen jaren al een aanzet gegeven door de banden met regionale grootmachten als Rusland, India en Brazilië aan te halen.

Toegang tot Israel?

Intussen plannen indieners Omar en Tlaib een reis naar Israel, naar eigen zeggen om zich te informeren over de “voortdurende bezetting”. Dit doet enigszins denken aan Tunahan Kuzu’s recente provocatieve bezoek aan de Joodse staat.

Vermoedelijk zal Israel Omar en Tlaib toelaten. Gezien hun steun voor de BDS-beweging kan men de mogelijkheid echter niet uitsluiten dat Israel hen weigert. In dat geval is een nieuwe rel vrijwel verzekerd, wat waarschijnlijk zou bijdragen aan de anti-Israelische stemming binnen de Democratische Partij. Volgens de Israelische minister Gilad Erdan (Likoed, Strategische Zaken) zal de discussie over hun toelating nog plaatsvinden.