Rammstein gebruikt Holocaust voor promotievideo nieuw album

In de 35-seconden durende video zijn de bandleden te zien in typerend concentratiekamp-uniform, compleet met gele Jodenster, en een strop aan hun nek. Charlotte Knobloch, ex-directeur van de Joodse Centraalraad in Duitsland: “Zoals Rammstein het leed van- en moord op miljoenen misbruikt voor entertainmentdoeleinden, is vulgair en afstotend”.

De Duitse metalband Rammstein heeft het beeld van concentratiekampen uit de Holocaust gekozen als thema voor een promotievideo van haar nieuwe album, dat volgens de video vandaag (28 maart) aangekondigd zal worden.

De bandleden laten zich filmen in blauw-wit gestreept uniform met gele ster en een strop om hun nek. Terwijl ze op een rij staan beweegt de camera langs de gezichten, die uitputting uitstralen, met een dramatiserend geluid op de achtergrond. Het volgende shot toont de tekst “Deutschland” in het Fraktur-lettertype, dat door Nazi’s vaak werd gebruikt voor propagandateksten.

Verontwaardigde reacties van politiek en Joodse organisaties  

Veel Duitse politici en Joodse organisaties hebben al snel afkeurend gereageerd.

De woordvoerster van het Joodse Forum in het CDU (de partij van Merkel) Karin Prien spreekt van “weerzinwekkende smakeloosheid”, die alleen maar “voor de kicks” bedoeld is.

Alexander Graf van de liberale partij FDP benadrukt: “de sjoa leent zich niet voor reclame. Onafhankelijk waarvoor. Het is afwachten of de video ook daadwerkelijk een aankondiging is waarmee Rammstein een bijdrage levert aan het verwerken van de holocaust”.

Felix Klein, antisemitismecoördinator van de Bondsregering, spreekt van een “rode lijn” als het gaat om het misbruik van beelden van uitgeputte concentratiekampgevangenen. “Mocht de bedoeling alleen zijn om verkoop te bevorderen, dan vind ik dit een smakeloze uitbuiting van de artistieke vrijheid”.

Ook het herinnerings- en educatiecentrum voor de holocaust Yad Vashem in Jeruzalem heeft zich over de zaak uitgesproken. Woordvoerster Iris Rosenberg:

“Over het algemeen levert Yad Vashem geen kritiek op kunst die beelden van de holocaust oproepen. We vinden dat respectvolle, artistieke verbeelding van het onderwerp legitiem kan zijn, mits de herinnering aan de holocaust niet beledigd, gebagatelliseerd of geschaad wordt. En niet slechts als instrument dient om aandacht van het publiek te trekken. Daarom roept Yad Vashem artiesten op om verantwoordelijk te handelen en de herinnering aan de slachtoffers en overlevenden van de holocaust te respecteren”. 

Reactie Rammstein blijft uit

Vooralsnog heeft Rammstein zelf niet gereageerd op vragen over de ontstane reacties, noch zelf toelichting gegeven over de aankondiging. Reacties onder de video, die de band op YouTube heeft geplaatst, zijn uitgeschakeld.

Het kan gesteld worden dat de band provocatie als business model gebruikt, en het is dan ook zeker niet voor het eerst dat Rammstein in opspraak raakt in verband met controversiële uitingen.

Toch is het laatste voorval significant te noemen. In 1998 gebruikte Rammstein beelden uit de nazipropagandafilm Olympia (1936) voor de videoclip van hun lied “Stripped”. De band werd toen verrast door de vele verontwaardigde reacties. Later liet bandvoorman Till Lindemann weten niet nog eens dergelijke beelden te willen gebruiken: “Dat was een punt waarop ik tegen mezelf zei: hier hebben we een grens overschreden”.

De vraag voor welke context Rammstein de video zal gebruiken, staat nog open.

 

Update:

Inmiddels heeft Rammstein de volledige clip online gezet, waarvan de bovengenoemde video een aankondiging was.

Die clip kan duidelijk opgevat als een uitdrukking van een haat-liefde relatie met de Duitse geschiedenis, waarin de afkeur van die geschiedenis de boventoon voert: “Deutschland, mein Herz in Flammen / Meine Liebe kann ich dir nicht geben” komt meermaals in de tekst voor. De clip uit woede over de Jodenvervolging door de nazi’s. Wij zijn niet van mening dat de beelden de holocaust of de herinnering eraan vergoelijken.

Wel is achteraf duidelijk dat Rammstein met de promotievideo opzettelijk heeft willen provoceren om maximale aandacht te trekken voor de ‘release’ van de volledige clip later op dezelfde dag. Binnen zeer korte tijd hebben velen in de Duitse samenleving – waar zorgvuldige Aufarbeitung van het oorlogsverleden een breed gedragen norm is – zich uitgesproken tegen ongepast gebruik van de beelden. Met de opzettelijke provocatie voor promotiedoeleinden worden overlevenden en slachtoffers van de holocaust mogelijk op hun tenen getrapt.