Schröder bondskanselier

De Duitse kiezers verdienen een compliment. Ze hebben afgelopen zondag wederom getoond dat de democratie in het na-oorlogse Duitsland hecht verankerd is. Ondanks het hoge aantal werklozen en de trage economische ontwikkeling van de voormalige Oostduitse Länder kregen de extreem-rechtse partijen nauwelijks een poot aan de grond. Doemscenario’s, als zouden de huidige economische crisis in de wereld en de instabiliteit in Rusland de herverkiezing van ‘de oude rot’ Helmuth Kohl noodzaken, kregen evenmin vat op het electoraat. Na 16 jaar vond men de tijd rijp voor een frisse wind. Aldus krijgt Duitsland in navolging van de meeste Lidstaten van de Europese Unie een socialist als regeringsleider.

door Ronny Naftaniel

Anders dan Helmuth Kohl heeft Gerhard Schröder de Tweede Wereldoorlog niet bewust meegemaakt. Kohl neigde ernaar de bijzondere verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Joodse staat te bagatelliseren. Zijn eerste bezoek aan Israel in 1984 viel op door kilte. Een jaar later haalde hij zich de woede van de gehele Joodse gemeenschap op de hals door samen met president Reagan de SS-begraafplaats in Bitburg te bezoeken. Hoewel Schröder een tegenstander is van het omstreden Holocaust-gedenkteken in Berlijn heeft hij altijd het Nazi-verleden van Duitsland krachtig veroordeeld. Als lid van de Raad van Bestuur van Volkswagen was hij voorstander van het betalen van compensatie aan dwangarbeiders uit de Nazi-periode. In maart van dit jaar bezocht hij Israel. Zijn Israelische gastheren beschouwden het bezoek als een succes, naar verluidt vooral omdat de SPD-leider zorgvuldig vermeed over politiek gevoelige zaken te spreken.

Het is de verwachting dat de nadruk van de Duitse buitenlandse politiek nu meer op ethische kwesties, zoals wapenexporten en mensenrechten, zal komen te liggen en minder op het bevorderen van handelsbetrekkingen. Met name de Groenen staan bijzonder kritisch tegenover conservatieve landen als Iran en Saoedi-Arabië. In die partij is overigens ook een sterke Palestijnse lobby aanwezig. Als SPD-voorman Rudolf Scharping de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken wordt, zal hij zijn Midden-Oostenbeleid waarschijnlijk nauw afstemmen met de Israelische Arbeidspartij. Scharping onderhoudt met die partij uitstekende relaties door zijn activiteiten in de Socialistische Internationale. Een andere kandidaat voor die post is Joschka Fischer, de leider van de Groene Fractie in de Bondsdag. Hij staat erom bekend Israel menigmaal te hebben verdedigd tegen critici in zijn partij.

Aldus leidt de verkiezingsuitslag ertoe, dat de Duitse zorg om Israels veiligheid iets aan kracht zal winnen. Tegelijkertijd komt er ook meer aandacht voor de Palestijnse zaak. Deze accentverschuivingen zullen het eerste halfjaar van 1999, als Duitsland voorzitter van de Europese Unie is, merkbaar worden. Voor premier Netanjahoe is de grotere aandacht voor de Palestijnen geen aanlokkelijk vooruitzicht, maar de oppositie in Israel heeft er sinds 27 september een bondgenoot bij.