Spanje: Tomatenmarkt bedreigd, EU bevoordeelt import uit Marokkaans bezet gebied

tomatenEen samenwerkingsverband van Frans-Spaans-Italiaanse tomatenexporteurs heeft de Europese Commissie gevraagd de import van tomaten uit de door Marokko bezette Westelijke Sahara op te schorten en de export van landbouwproducten door Marokko beter te controleren. De Europese tomatenmarkt staat op instorten, schrijft Spanje in een brandbrief aan de Commissie.

EU negeert uitspraak EU-Hof van Justitie

Marokko is de belangrijkste exporteur van tomaten naar de EU. Die tomaten komen voornamelijk uit de Westelijke Sahara, maar daarvoor worden niet de algemeen geldende invoerprijs en douanetarieven betaald – terwijl dit wel zou moeten. Daarmee negeert de EU de uitspraak van het EU-Hof van Justitie (zaak T-512/12) van 10 december 2015, die het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Marokko ontbond.
De samenwerkende tomatenexporteurs, alledrie EU-landen, hebben de Europese Commissie in een brief gevraagd om toe te zien op correcte toepassing van de wet. De herkomst van tomaten zal waarschijnlijk worden gecontroleerd door speciale etikettering die Marokkaanse producten onderscheidt van producten uit de bezette Westelijke Sahara, maar dit is nog niet geregeld. De Tweede Kamer heeft in een motie aangedrongen op gelijke behandeling van alle bezette gebieden; geen aparte etikettering alleen voor Israel. Die motie is tot nu toe genegeerd.

Exporteurs: ‘Voorkom instorting Europese tomatenmarkt’

De Spaanse delegatie van de exportgroep vraagt nu de Europese Commissie in een aparte brandbrief om te voorkomen dat de Europese tomatenmarkt instort.
Spanje, Italië en Frankrijk zien de import van Marokkaanse tomaten stijgen en vrezen bovendien concurrentie van Turkse tomaten op de Europese markt, nu Turkije ze niet meer naar Rusland kan exporteren. Tomaten waren Turkije’s belangrijkste exportgroente naar Rusland, maar na een Russisch veto is die markt weggevallen. De EU importeert ook nu al veel groente uit Turkije: het is nummer 4 op de lijst met belangrijkste groentenleveranciers met 138.940 ton groente ter waarde van 117 miljoen euro, een stijging van 4%. De belangrijkste door de EU ingevoerde groenten zijn Spaanse peper en paprika, tomaten en uien.

Westelijke Sahara voornaamste groenteleverancier

De bevoordeling van tomaten uit bezet Marokkaans gebied komt onder deze omstandigheden extra aan. De Europese groep vraagt, naast etikettering, ook andere maatregelen om controle mogelijk te maken en de markt te beschermen tegen ongereguleerde import door Marokko. Zij hadden al eerder gevraagd om de waarde van de Marokkaanse tomatenimport anders te berekenen: zij willen verschillende invoerwaarden voor ronde tomaten en voor cherrytomaten.
Marokko is de belangrijkste exporteur van groente naar de EU, en tomaten uit de bezette Westelijke Sahara zijn het belangrijkste exportartikel. De EU importeerde vorig jaar groente ter waarde van 1.888 euro uit niet-lidstaten. Dat is 12 procent meer dan in dezelfde periode in 2014. Dit zegt Eurostat, het CBS van de EU, op basis van gegevens tot en met oktober 2015. 
De import van groenten uit Marokko steeg het meest, tot 630 miljoen euro. Ruim de helft daarvan bestaat uit tomaten. De EU importeerde in 2015 25 procent meer tomaten uit Marokko dan het jaar ervoor en er is geen goede controle op invoerrechten op tomaten uit de Westelijke Sahara.

Wel etikettering voor Israel

Israel is, na Marokko, de op een na grootste groenteleverancier van de EU. In 2015 steeg de groentenexport naar de EU met 6 procent naar 150,5 miljoen euro, een volume van 234.406 ton. Het gaat daarbij niet om tomaten: aardappelen zijn belangrijkste exportartikel (57,8 miljoen euro; +5 procent).
Anders dan bij Marokko, gaat de EU bij Israel wél aparte etikettering invoeren om producten uit omstreden gebied te onderscheiden van producten van binnen de Groene Lijn.
De meeste exporteurs zijn nog niet door het etiketteringsbeleid getroffen. Degenen voor wie dit wel geldt, melden aanzienlijke verliezen en de sluiting van een aantal markten. Het Israelische ministerie van Buitenlandse Zaken gaat, in samenwerking met het Israelische Export Institute (IEI), deze bedrijven helpen nieuwe markten te vinden in Japan, India en China. Aziatische landen doen niet aan aparte etikettering. Rusland is mogelijk een nieuwe markt voor Israelische tomaten, nu Rusland geen tomaten meer importeert uit Turkije. 

Foto: Aravind Sivaraj via WikiCommons