Syrië en Rusland halen militaire banden aan

Syrië staat op het punt om zijn langverbeide droom van strategische pariteit met Israel in vervulling te zien gaan, nu een wapenovereenkomst ter waarde van 2 miljard dollar met Rusland bijna rond is. Tijdens een tiendaags bezoek vorige maand voerde de Syrische minister van Defensie Moestafa Tlas de laatste onderhandelingen over wat de eerste grote aankoop van conventionele wapens zal worden bij de Russen sinds het einde van de Koude Oorlog.

Het huidige wapenarsenaal van het Syrische leger bestaat voornamelijk uit, deels verouderd, Sovjet-wapentuig dat in de jaren ’70 en ’80 werd aangeschaft. Syrië heeft zich in de achterliggende periode geconcentreerd op zijn ballistische raketten en het opbouwen van een voorraad raketkoppen met chemische lading (VX). De beschikking van Damascus over de nieuwste Russische tanks, gevechtsvliegtuigen en raketten zou de kansen voor Syrië, om een succesvolle aanval op de Hoogte van Golan uit te voeren, aanzienlijk vergroten.

Volgens de Pan-Arabische krant Al-Hayat staan op het boodschappenlijstje van Tlas en zijn delegatie Sukhoi-27 gevechts/onderscheppingsvliegtuigen, T-80 tanks en S-300 (SA-10) anti-raket/luchtverdedigingsraketten; stuk voor stuk wapens van hetzelfde niveau als wat het Israelische leger (IDF) in huis heeft.

Volgens het Russische persbureau Interfax waren de Syriërs vooral geïnteresseerd in de S-300 raketten. De reikwijdte van dit geavanceerde systeem is groot genoeg om vanuit Syrië vliegtuigen in het Israelische luchtruim te kunnen neerhalen.

De beoogde export van deze moderne gevechtsvliegtuigen en tanks is in tegenspraak met eerdere Russische uitspraken dat alleen defensief materiaal aan Damascus zal worden verkocht. De Russische ambasssadeur in Israel Bogdanov zei hierover vorig jaar dat de Russen “moeten oppassen dat zij het militaire evenwicht in de regio niet verstoren … Wij moeten de nadruk leggen op defensieve systemen…”

Syrië wil ook hulp van de Russen bij de modernisering van het oude wapentuig. Oekraïne heeft al geholpen bij het opwaarderen van veel oude Sovjet-tanks van het Syrische leger en minister Tlas wil dat de Russen hetzelfde doen voor zijn MiG’s en artillerie.

De reden dat Syrië al deze plannen niet eerder kon uitvoeren was van financiële aard. De Syriërs hadden een schuld van 12 miljard dollar aan Moskou. Moskou – middenin een economische crisis – wilde cash zien. Na jaren van onderhandelingen, en bezoeken van de ministers van Justitie en Defensie aan Damascus, is de kwestie naar verluidt vorig jaar opgelost. Geruchten zijn dat de rekening, althans voor een deel, naar Saoedie-Arabië kan worden gestuurd.

Behalve het financiële is er ook het politieke voordeel voor de Russen, die via hun bemoeienissen met Syrië weer iets van hun traditionele invloedssfeer in het Midden-Oosten proberen op te bouwen. Op een lager niveau was er al langer sprake van Russisch-Syrische samenwerking op het gebied van veiligheid. In 1997 hielden Russische en Syrische troepen een gezamenlijke oefening in Rusland en Russische militaire experts zijn actief in Syrië. Het eerste teken dat de kou echt uit de lucht was wat betreft de wapenhandel kwam medio vorig jaar toen werd aangekondigd dat Moskou akkoord was met de verkoop aan de Syriërs van 1000 stuks AT-8 Kornet anti-tankraketten (ter waarde van 200 miljoen dollar). Dit is een van ‘s werelds meest geavanceerde geleide wapensystemen en het bericht werd door het IDF, dat een op tanks gebaseerde verdediging van de Golan voert, met zorg ontvangen.

Het bericht van de nieuwe Russisch-Syrische overeenkomst voor 2 miljard dollar maakt twee dingen duidelijk. Het is een teken dat de strategische banden tussen de twee landen volledig vernieuwd zijn en het betekent dat Israels militaire strategen er rekening mee moeten houden dat, behalve Iran, nu ook Syrië met behulp van Russische technologie voor problemen kan zorgen. Onduidelijk is vooralsnog het effect van de nieuwe militaire mogelijkheden op de opstelling van president Assad in het vredesproces.