Terugtrekken onder druk

Onder Amerikaanse druk heeft het Israelische kabinet afgelopen zondag in principe besloten het Israelische leger verder terug te trekken uit de Westelijke Jordaanoever. Het gaat om de tweede van de drie fasen van terugtrekking en hergroepering, die het Oslo-II-akkoord en het Hebron-akkoord voorschrijven. Twee ministers onthielden zich van stemming.

door Ronny Naftaniel

Hoewel rechts in Israel zich krachtig keert tegen enige territoriale concessie, kon Netanjahoe niet anders dan een gebaar naar de Palestijnen maken. Zijn internationale positie was ernstig aangetast door binnenlandse kritiek en zijn weigering eerder gemaakte afspraken na te komen. Voor de VS werd de Israelische premier steeds meer een blok aan het been in een eventuele confrontatie met Irak. De Arabische staten weigeren de VS daartoe logistieke en politieke steun te geven, zolang Clinton Israel niet onder druk zet de Oslo-akkoorden uit te voeren. De recente afwijzing van de Amerikaanse president om premier Netanjahoe te ontmoeten spreekt in dit verband boekdelen. Met zijn nieuwe aanbod hoopt de Israelische regeringsleider iets van zijn geschonden imago te redden.Het is evenwel de vraag of hij hierin zal slagen. Het aanbod tot terugtrekking komt te laat en is nogal gering van omvang. Bovendien stelt hij zoveel condities aan de Palestijnen, dat het plan meer lijkt op een met tegenzin tot stand gekomen politiek compromis, dan op de loyale uitvoering van een afspraak.

Tot dusverre heeft 4 % van de Westelijke Jordaanoever de zogenaamde ‘A-status’, waar de Palestijnen juridisch en militair de baas zijn. Ca. 25% van het gebied heeft de ‘B-status’. Hier waken Palestijnen en Israeli’s tezamen over de veiligheid. Premier Netanjahoe wil het ‘B-gebied’ thans met ca. 8% vergroten, zodat het de-facto Palestijnse gebied op de Westelijke Jordaanoe-ver bijna 40% wordt. Volgens het door Netanjahoe ondertekende Hebron-akkoord had deze Israelische terugtrekking al in september moeten plaatsvinden. De volgende terugtrekking dient volgens het Hebron-akkoord in augustus 1998 te geschieden, waarna de onderhandelingen over de uiteindelijke status van de Westoever en Gazastrook kunnen beginnen. In zijn nieuwe plan wil de Israelische premier deze derde terugtrekking laten varen en onmiddellijk over de uiteindelijke status gaan praten. Die slotonderhandelingen zouden zo’n zes tot acht maanden moeten duren. Voorts belooft hij geen bijzondere bouwplannen in de nederzettingen en Jeruza-lem ten uitvoer te brengen. De Palestijnse haven en het vliegveld in Gaza mogen geopend worden. Conditie is echter dat de Palestijnse Autoriteit krachtig optreedt tegen het terrorisme en zijn infrastructuur.

De Palestijnse Autoriteit heeft zeer kritisch op Netanjahoe’s plan gereageerd. Wellicht is dit tactisch niet erg slim, maar wel begrijpelijk. De Palestijnen hebben immers geen enkel belang bij het redden van Netanjahoe’s coalitie door een aanbod serieus te nemen, dat het midden houdt tussen eerder gemaakte afspraken en het Likoed-verkiezingsprogramma.