Tijd voor het nemen van verantwoordelijkheid

handjesDe wereld kijkt sceptisch naar de hervatting van de vredesbesprekingen tussen Israel en de Palestijnen. Logisch. Daar is veel reden toe. In Israel staan voor- en tegenstanders van het vredesproces lijnrecht tegenover elkaar. De Palestijnse president Mahmoud Abbas heeft geen mandaat, zijn bewind wordt gekenmerkt door dictatuur en censuur. De Palestijnse Autoriteit op de Westbank en Hamas in Gaza staan elkaar naar het leven. Toch zijn er ook kansen.

Aan Israelische kant is het weinig hoopgevend dat Naftali Bennett van Beit Hayehudi, een rechtse partij in de regeringscoalitie, heeft verklaard dat hij tegen een tweestatenoplossing is. Daar staat tegenover dat Shelly Yachimovich, de leidster van de Israelische partij Arbeid en lid van de Israelische oppositie, heeft gezegd Netanyahu te ondersteunen als hij met een concept vredesakkoord zou komen.
Ook hoopgevend is de Israelische bereidheid om als blijk van goede wil 104 gevangenen vrij te laten, die eerder niet in aanmerking kwamen voor de ruil met Gilad Shalit, de soldaat die enige tijd geleden werd ‘geruild’ voor 1027 Palestijnse gevangenen. We spreken dus over heel zware jongens. Zie het als een ultieme knieval van de Israelische regering om de Palestijnen opnieuw om de tafel te krijgen. Het was Netanyahu zelfs een open brief aan de Israelische bevolking waard, waarin hij uitlegde waarom hij deze terroristen vrijliet.

Enige gesprekspartner

De opmerking van Abbas vandaag, dat hij geen Jood zal tolereren in het toekomstige Palestina, helpt niet de scepsis te verminderen. In het Israel van binnen de groene lijn van 1967 leven zo’n 1.3 miljoen Arabieren, maar voor een Joodse minderheid heeft Abbas klaarblijkelijk geen ruimte.
Anderzijds is de PA, een seculiere organisatie, de enige Palestijnse gesprekspartner. Praten met Hamas is nog steeds geen enkele optie. Deze week sloot die organisatie in Gaza de kantoren van het Palestijnse Ma’an Persbureau en Al Jazeera. Daar kan maar een conclusie uit worden getrokken: Hamas is na de Egyptische jacht op de Moslimbroederschap hoogstwaarschijnlijk doodsbenauwd voor de invloed die deze twee nieuwsagentschappen zouden kunnen hebben op de Gazaanse bevolking. Cidi ziet daarin angst voor de stem van gematigder Palestijnse partijen.

Gecompliceerdste conflict ter wereld

Het Israelisch-Palestijnse conflict is het meest gecompliceerde ter wereld. Geen wonder dat het merendeel van de wereld pessimistisch gestemd is over de kansen op vrede. Dat zijn ook de Israeli’s zelf: 70% zegt geen vertrouwen te hebben in een goede uitkomst. Vraag is of we daadwerkelijk zo pessimistisch moeten zijn. De partijen hebben beiden heel veel te winnen bij vrede, in een regio waar rabiaat bloedvergieten inmiddels tot norm is verheven. In Israel en op de Westbank is er in vergelijking met andere plekken in het Midden-Oosten een bijzondere, relatief vreedzame status quo. Daarnaast is historisch gezien vanuit Israelische kant de vrede altijd van rechts gekomen; alleen als dat gebeurt kan een verdrag rekenen op een breed draagvlak binnen de Israelische samenleving.

Het conflict zat

Het is dus te hopen dat Kerry rustig zijn werk kan doen en dat we kunnen vertrouwen op grote delen van de bevolking, zowel van Israelische als van Palestijnse zijde, die het conflict uitermate zat zijn. Feit is ook dat de Israelische economie in tegenstelling tot de Europese groeit. En dat doet ook de economie op de Westbank, meer dan in welke Arabische regio zonder olie ook. De Palestijnen op de Westbank zijn beter opgeleid dan de gemiddelde Arabier en met een levensverwachting van 74 jaar per persoon verslaan ze bijvoorbeeld die van de gemiddelde Bulgaar (72). Vrede zal die voorspoed aan beide zijden alleen maar doen toenemen. Maar als de Israeli’s en de Palestijnen tot een vergelijk willen komen, zullen beiden bereid moeten zijn ongeëvenaarde concessies te doen; Israel ten aanzien van Jeruzalem en de Palestijnen ten opzichte van hun recht (eerder eis) op terugkeer. Dan zou dit kleine deel van het Nabije Oosten – we spreken over een grondgebied dat net tweederde van het Nederlandse meet – een lichtend voorbeeld voor de rest van de regio kunnen worden.

Symboolpolitiek

Maar het zal een zeer delicaat proces worden, waarbij Amerika en zeker Israel niet zitten te wachten op tussentijdse unilaterale stappen vanuit Europa, dat in het Midden-Oosten niets in de melk te brokkelen heeft maar toch  invloed probeert uit te oefenen met symboolpolitieke pressiemiddelen tegen Israel die alleen maar een omgekeerd effect hebben van wat Europa beoogt.
Veel belangrijker is het dat de Arabische wereld invloed uitoefent op de Palestijnen om nu eindelijk, na een zoveelste ‘nee’ op voormalige initiatiefakkoorden, ‘ja’  te zeggen. Daarbij zal het ook eindelijk moeten stoppen met het afschuiven van interne onlustgevoelens op een ‘zionistische entiteit’ en het demoniseren van Joden, een zeer populaire hobby in de Arabische contreien. Israel zal de moed moeten hebben om wantrouwen te vervangen voor een daadwerkelijke handreiking en dat is geen gemakkelijke klus voor een bevolking die meer dan een reden heeft om de vijand te wantrouwen.

Gegarandeerde veiligheid

Maar dit zijn niet de enige partijen waarvan iets moet worden gevraagd, de hele wereldgemeenschap zal verantwoordelijkheid moeten nemen. Als er vrede kan worden gesloten tussen Israel en de Palestijnen, zal de VN de veiligheid van Israel moeten garanderen. Zonder concessies en met consequenties als na de ondertekening van een vredesakkoord toch zou blijken dat die veiligheid wordt bedreigd.
De internationale gemeenschap zal volledige verantwoordelijkheid moeten nemen voor het voortbestaan van Israel als het enige land voor het Joodse volk, waar het in vrede moet kunnen leven, naast een Palestijnse staat waar vandaan niet bij nacht en ontij raketten worden afgeschoten op Israelische burgers. Vraag is of zij daartoe bereid zal zijn.

E.V.