Vanavond sluiten de stembussen. Waarop moeten we letten?

Om 22:00 Israelische tijd vanavond sluiten de stembureaus in Israel. Het zal een aantal uur duren voordat de uitslag bekend is: alle stembiljetten moeten worden gecontroleerd en geteld. Gezien het feit dat er 40 partijen meedoen, meer dan ooit, verwacht men een lange nacht.

Foto: een kiezer brengt zijn stem uit op een school in Tel Aviv.

Ook de bijzondere stembureaus moeten hun uitslagen doorgeven. Hierbij gaat het om zeelieden en diplomaten in het buitenland. Deze twee groepen zijn de enige die eerder hebben mogen stemmen, maar ook deze stembussen kunnen pas na tienen vanavond worden geopend. In tegenstelling tot Nederland en veel andere landen kunnen Israelische burgers in het buitenland niet stemmen. In Israel bestaat ook geen machtigingssysteem.

Een derde groep afwijkende stembureaus zijn die op militaire bases. Soldaten kunnen niet terug naar hun huisadres en stemmen daarom op verkiezingsdag op hun basis. Andere kiezers stemmen bij het dichtstbijzijnde stembureau van hun huisadres.

Prognose

De Israelische publieke omroep Kan toont vanavond een exitpoll. Die wordt uitgevoerd op basis van enquêtes bij zestig stembureaus die representatief voor het land zouden zijn. Parallel hieraan zullen de uitslagen van de afzonderlijke stembureaus en langzamerhand van de verschillende Israelische gemeenten bekend worden gemaakt. Naarmate er meer stemmen binnenkomen, des te duidelijker tekent de uitslag zich af. Een spannende nacht.

Op die zestig stemlocaties, geselecteerd op representativiteit op basis van de vorige twee verkiezingen, bouwt Kan een tweede stembureau om de verkiezingen te simuleren. Kiezers wordt gevraagd ook in het simulatiestembureau hun stem uit te brengen. Op basis van deze uitslagen kan Kan een sneltelling uitvoeren en een prognose presenteren.

Bij deze exitpoll moet de opiniepeiler er maar op rekenen dat mensen hun inderdaad keuze getrouw weergeven. In 2015 bleek bovendien dat met name Likoed-stemmers soms niet wilden meewerken, wat uiteindelijk een verschil van enkele zetels tussen de prognose en de daadwerkelijke verkiezingsuitslag opleverde. Vandaag komen er alweer soortgelijke berichten binnen.

Een bijkomende complicatie voor de prognose is het feit dat veel partijen zich rond de kiesdrempel bevinden. Gezien de foutmarge van peilingen zal ook bij de prognose voor veel partijen nog niet duidelijk worden of zij in de Knesset zullen komen. Dat heeft grote invloed op de verdeling van de restzetels, waardoor ook de uitslagen van andere partijen ruim boven de kiesdrempel zullen worden beïnvloed.

Hoewel de zetelverdeling morgenochtend ongeveer vaststaat, wordt de officiële uitslag pas op 17 april gepresenteerd. Op 23 april worden de nieuwe Knessetleden geïnstalleerd. Tot 1 mei kunnen klachten en bezwaren worden ingediend en door de Centrale Kiescommissie worden onderzocht.

Gemiddelde plaatsen

Sommige plaatsen bevinden zich zeer dicht bij het landelijk gemiddelde, waardoor de uitslag in die gemeenten een voorbode voor de uiteindelijke uitslag kan vormen. In Israel is de uitslag in de stad Rehovot, in het midden van het land, vrijwel altijd in lijn met die van de rest van het land. Datzelfde geldt in mindere mate voor Atlit in het noorden aan de kust en voor Kfar Yona, ten noordoosten van Tel Aviv.

Op basis van de exitpoll en de uitslagen die gedurende de nacht zullen binnendruppelen, zal duidelijk worden of het linkse of rechtse blok het grootste wordt en of Likoed dan wel Blauw en Wit de grootste partij wordt. Maar zelfs dan zal het nog niet duidelijk zijn wie er uiteindelijk gaat regeren. Net als in Nederland is daar eerst een soms gecompliceerde formatieperiode voor nodig.