"Vrijwilligers Wereldraad van Kerken worden getraind in anti-Israel retoriek, doen antisemitische uitingen"

De Wereldraad van Kerken (WCC), een christelijke koepelorganisatie waar wereldwijd 350 kerkgenootschappen lid zijn, traint vrijwilligers om de boycot van Israel te promoten. In totaal werden de afgelopen jaar 1.800 mensen opgeleid, die na afloop anti-Israel lobbyisme bedrijven in hun lokale kerkgenootschappen. Niet zelden maken de vrijwilligers daarbij gebruik van antisemitische retoriek.

Dat bleek deze week uit uitvoerig onderzoek van NGO Monitor. Ook in ons land worden deelnemers geworven voor het programma, dat onder leiding staat van de Nederlandse predikant Owe Boersma.

Sinds 2002 brengt de Wereldraad van Kerken in het kader van het Ecumenical Accompaniment Programme in Palestine and Israel (EAPPI) waarnemers naar Israel en de Palestijnse gebieden. Nergens anders ter wereld heeft de WCC vergelijkbare programma’s. Voor een periode van drie maanden worden de vrijwilligers gestationeerd op de Westelijke Jordaanoever, in Oost-Jeruzalem en bij Israelische checkpoints. Daar monitoren en rapporteren ze over vermeende mensenrechtenschendingen.

Voorafgaand en na afloop van hun verblijf in Israel en de Palestijnse gebieden krijgen de deelnemers echter ook een uitgebreide lobbytraining. Zo krijgen ze les in storytelling, worden de deelnemers voorbereid op terugkeer naar hun eigen kerkgenootschappen en krijgen ze tips voor lobbyen en spreken in het openbaar.

Ut het onderzoek van NGO Monitor blijkt nu dat uitlatingen die EAPPI-waarnemers tijdens en na deze trainingen doen niet alleen feitelijk onjuist zijn, maar ook regelmatig antisemitische trekken vertonen. Bij een presentatie over het EAPPI in een Canadese kerk vroeg een aanwezige bijvoorbeeld of de waarnemer overeenkomsten zag tussen de gaskamers in nazi-Duitsland en de situatie op de Westelijke Jordaanoever. Deze vergelijking, die volgens de IHRA-werkdefinitie als antisemitisch kan worden aangemerkt, werd door de spreker niet verworpen. “Er zijn overeenkomsten,” zei Gordon Timbers zelfs.

Meerdere deelnemers uit Zuid-Afrika werden als spreker uitgenodigd op de Apartheid Week. Hier zei een van de waarnemers onder meer dat het “tijd is geworden om te zeggen dat de slachtoffers van de Holocaust nu de daders zijn geworden.” Een andere EAPPI-activist deelde op Facebook een virulent antisemitische afbeelding. Op de afbeelding is een bloedende Davidsster te zien, in combinatie met dode Palestijnse kinderen: een moderne variant op het klassieke bloedsprookje. Dit is slechts een greep uit de vele antisemitische uitlatingen van EAPPI-alumni die in het rapport worden beschreven.

Tevens roepen activisten die aan het EAPPI hebben deelgenomen op tot boycot, desinvesteren en sancties (BDS) tegen Israel. Hoewel de Wereldraad van Kerken officieel alleen een boycot van Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever steunt, staan het Ecumenical Accompaniment Programme en zijn alumni vooraan om héél Israel te boycotten. De EAPPI-publicatie ‘Faith Under Occupation uit 2012 roept bijvoorbeeld op om de militaire hulp van de Verenigde Staten aan Israel stop te zetten, Israel in (internationale) rechtbanken aan te vallen en economische boycots in te stellen.

EAPPI ontvangt financiering van verschillende westerse overheden, de WCC en lokale christelijke organisaties. Vanuit Nederland geeft Kerk in Actie, de hulpverleningsorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland, financiële steun aan het programma. Deze organisatie werft ook Nederlandse waarnemers voor EAPPI. Zo gingen bijvoorbeeld predikant Henri Veldhuis (betrokken bij diverse BDS-organisaties), Sjouke Bergsma en Henk Fonteyn met EAPPI naar de Westelijke Jordaanoever. De laatstgenoemde is tevens geestelijk verzorger bij het ministerie van Defensie.

Het is niet de eerste keer dat het EAPPI-programma onder vuur ligt. Al in 2012 zei de voorzitter van het Britse Jewish Board of Deputies dat leden van de Joodse gemeenschap in heel Engeland “slachtoffer zijn geworden van intimidatie en scheldpartijen” op bijeenkomsten van het EAPPI. Ook kreeg rabbijn David Sandmel zware kritiek te verduren van de Wereldraad van Kerken, omdat hij zijn zorgen uitsprak over anti-Joodse elementen in het Kairosdocument. Volgens secretaris-generaal Olav Fykse Tveit bedreef de rabbijn “propaganda”.

In een reactie laat de WCC weten niet volledig achter BDS te staan en antisemitisme te verwerpen. “Wij proberen met ons werk op het gebied van het promoten van vrede en mensenrechten het probleem bij de kern aan te pakken, in plaats van symptomen te bestrijden,” aldus het statement. “Politieke belangenbehartiging in de breedste zin van het woord is hier noodzakelijkerwijs onderdeel van.”