Wie is Benny Gantz, de generaal die meedoet aan de Israelische verkiezingen?

Benny Gantz was van 2011 tot 2015 opperbevelhebber van het Israelische leger. Met de parlementsverkiezingen op komst maakt de voormalig generaal nu zijn intrede in de politiek, met een nieuwe partij: Veerkracht voor Israel. Wat betekent zijn komst op het politieke toneel voor Netanyahu?

Vandaag werd bekend dat voormalig opperbevelhebber van het Israelische leger Benny Gantz zal meedoen aan de komende verkiezingen met een eigen partij: Chosen LeYisrael, Veerkracht voor Israel. De verkiezingen worden gehouden op 9 april 2019, maar Gantz gooit nu al hoge ogen: nog vóór de bekendmaking van zijn nieuwe partij scoorde de generaal b.d. al 10 tot 16 zetels (uit een totaal van 120) in de peilingen. 

Tweede partij
De politieke nieuwkomer maakt daarmee kans om uit het niets de tweede partij van de Knesset te worden, na de Likoedpartij van premier Netanyahu (30 zetels in de peilingen). Let wel: op het moment dat de peilingen werden gehouden was er nog niets bekend over Gantz’ politieke standpunten of zijn plannen voor de komende jaren. Puur op basis van zijn persoonlijke reputatie weet de voormalige militair dus al een aanzienlijk deel van het Israelische electoraat aan zich te binden.

Standpunten
Met de lancering van Veerkracht voor Israel wordt er iets meer duidelijk over Gantz’ politieke verhaal, maar erg concreet wordt het niet. Het voornaamste doel van de nieuwe partij is het “doorgaan met het versterken van de staat Israël als een Joodse en democratische staat, in het licht van de zionistische visie zoals uitgedrukt in de Onafhankelijkheidsverklaring”. Dat zou tot uiting moeten komen op beleidsterreinen zoals “onderwijs, ontwikkeling van de nationale infrastructuur, landbouw, recht en interne veiligheid, welzijn, vrede en veiligheid”. Het platform van de partij is dus niet bepaald vernieuwend of controversieel te noemen – wie is er niet voor goed onderwijs en goede infrastructuur?

Middenpartij
Het lijkt erop dat Gantz’ nieuwe partij de zoveelste middenpartij is in het Israelische politieke landschap. Het is bijna een politieke traditie geworden in Israel dat er bij elke verkiezingen wel weer een nieuwe partij meedoet die zich tussen de Arbeidspartij en Likoed positioneert, in het politieke midden. Zulke middenpartijen weten hun aanvankelijke succes niet vaak om te zetten in blijvende politieke invloed: ze gaan ten onder aan interne ruzies, of raken hun kiezers kwijt aan andere, nieuwere middenpartijen. 

Huidige middenpartijen: Kulanu en Yesh Atid
Op dit moment zijn regeringspartij Kulanu (10 zetels) en oppositiepartij Yesh Atid (11 zetels) de middenpartijen in de Knesset. Afgezien van enkele accentverschillen vinden deze partijen in grote lijnen hetzelfde. Beide partijen proberen de kiezer vooral aan te spreken met standpunten over economische hervorming en vernieuwing – het conflict met de Palestijnen heeft dus een minder centrale rol in hun politieke verhaal. De middenpartijen tonen zich meer bereid tot compromis met de Palestijnen dan de rechtse Likoed, maar gaan daarin minder ver dan de linkse Arbeidspartij. Bovendien proberen de middenpartijen zich op alle Israelische kiezers te richten, in die zin dat zij geen specifieke religieuze- of bevolkingsgroep vertegenwoordigen. 

Veerkracht voor Israel
De nieuwe partij van Benny Gantz lijkt – vooralsnog – perfect in dit plaatje te passen. De partij benadrukt het karakter van Israel als Joodse én democratische staat, en spreekt niet alleen over vrede maar ook over veiligheid. Heel gebalanceerd dus, maar de vraag is hoe de politieke nieuwkomer zich zal onderscheiden van andere partijen. Op dit moment lijkt het vooral te draaien om de partijleider. Nog voordat er ook maar enig standpunt bekend was, was Gantz al populair in de peilingen. Hij wordt omschreven als een bedachtzame, rustige persoonlijkheid en heeft als voormalig opperbevelhebber bewezen dat hij verstand heeft van veiligheidszaken. 

Niet de eerste keer
Het is overigens niet de eerste keer dat een voormalige opperbevelhebber van het IDF besluit om de politiek in te gaan. Ook Ehud Barak, premier van 1999-2001 en minister van Defensie van 2007 tot 2013, was daarvoor opperbevelhebber (1991-1995). Hetzelfde geldt voor de in 2016 afgetreden minister van Defensie Moshe Ya’alon (opperbevelhebber van 2002-2005) en Shaul Mofaz (opperbevelhebber van 1998-2002, minister van Defensie van 2002-2006). Saillant detail: Shaul Mofaz werd later partijleider van Kadima – een middenpartij. Kadima had een vliegende start maar ging een aantal jaar later roemloos ten onder. Benny Gantz zal moeten laten zien dat hij écht een onderscheidend verhaal heeft, om eenzelfde lot te voorkomen.