Zowel Israeli’s als Palestijnen hebben lage verwachtingen van Biden’s bezoek aan de regio

IN ISRAEL, MIDDEN-OOSTEN / Door: CIDI / 12 jul 2022 VS PA SAOEDI-ARABIE BIDEN

Aan de vooravond van het eerste bezoek van de Amerikaanse president Biden aan het Midden-Oosten – beginnend morgen in Israel – zijn de verwachtingen van de inwoners laaggespannen. Men is sterk doordrongen van de oliebelangen, die zullen worden besproken met Arabische leiders enkele dagen later in Jeddah. In een artikel voor de Washington Post schreef Biden over zijn ambitie om ‘stabiliteit naar de regio te brengen, die geteisterd is door conflicten’. De oorlog in Oekraïne en zijn invloed op de graanprijzen, olieprijzen en de internationale verhoudingen vormen de achtergrond van het bezoek. 

Israel is al dagen in de ban van het driedaagse bezoek dat morgen begint: stevige veiligheidsmaatregelen die het Israelische verkeer nu al ontregelen, protocollaire zaken, 16.000 politieagenten die worden ingezet, maar ook de discussie wie en wanneer de Amerikaanse president mag ontmoeten en voor hoe lang. Wie de president mag ontmoeten is een belangrijke vraag in het vooruitzicht van de komende verkiezingen. Bovendien wordt er hevig gespeculeerd over politiek-inhoudelijke zaken: wat zal Biden, die zegt uitgesproken aanhanger te zijn van het zionisme – de nationale bevrijdingsorganisatie van de Joden – wel of niet van Israel eisen? En wat heeft hij het land te bieden? Bezoeken zijn gepland naar de militaire verdedigingsinstallatie Iron Dome, een Israelisch project dat door de Amerikanen mede is gefinancierd, maar ook naar de onlangs door Israel geïntroduceerde lazerinstallaties, de Iron Beam genaamd. Deze zijn, in tegenstelling tot de Iron Dome, een wendbaar en betaalbaar verdedigingssysteem. Ontmoetingen zijn gepland met de Israelische president Herzog, die in Israel een representatieve functie heeft, en uiteraard ook met de (net aangestelde) demissionaire premier Lapid. Ook oppositieleider Netanyahu mag de Amerikaanse president ontmoeten, hoewel hun relatie tamelijk gespannen is. Hij krijgt 15 minuten spreektijd met Biden. Minister van Defensie Gantz, leider van de in de peiling als derde aangemerkte partij, zal ook de Amerikaanse president mogen ontmoeten. Voor allen is dit, met de verkiezingen in het vooruitzicht, een belangrijk ‘campagne moment’.  

De nucleaire deal met Iran en de dreiging vanuit dat land is voor Israel het belangrijkste onderwerp. De internationale onderhandelingen over het hervatten van de JCPOA lijken gestrand, en intussen groeit Iran’s nucleaire capaciteit evenals zijn invloed in de regio. Dit wordt door alle andere landen in de regio als een grote dreiging ervaren, en is het belangrijkste element in Biden’s verwijzing naar instabiliteit in de regio in zijn Washington Post artikel

Iedere Israeli kent de kritische houding van Biden tegenover de nederzettingen, en men wacht met spanning af wat er op dit onderwerp zal worden gezegd of gezwegen. Ondanks beloftes van de vorige premier Bennet is het bouwen van huizen in nederzettingen niet hervat, mede vanwege de aankomende verkiezingen. Ook het omstreden ruimen van het bedoeïnendorp Khan al-Ahmar in area C en het aanbieden van een alternatief woongebied voor de inwoners, al lang door het hoge gerechtshof bevolen, is ‘on hold’ gezet. 

Biden zal ook een bezoek brengen aan het ziekenhuis Augusta Victoria in Oost-Jeruzalem. Naar verwachtingen zal hij royale Amerikaanse financiële steun aankondigen voor de in nood verkerende Palestijnse ziekenhuizen. Voor die ontmoeting zijn alle zes Palestijnse ziekenhuisdirecteuren uit Oost-Jeruzalem uitgenodigd. 

Uiteraard zal Biden ook de Palestijnse Autoriteit (PA) bezoeken, en zal hij PA-president Abbas ontmoeten. De ontmoeting staat gepland voor vrijdag in Bethlehem. Naast zeer nodige financiële steun, zullen de Palestijnen naar verwachting ook enkele politieke onderwerpen aan de orde stellen, zoals het heropenen van de Amerikaanse consulaat voor de Palestijnen in Jeruzalem. Deze is in de regeerperiode van de vorige president Trump gesloten toen de verhoudingen tussen de PA en de Amerikaanse administratie een dieptepunt bereikte. Ook de Palestijnen schijnen lage verwachtingen te hebben van dit bezoek. Zij hopen echter op een stevige uitspraak van de Amerikaanse president over de bouw van nederzettingen en proberen  Biden zo ver te krijgen dat hij de Israelis weerhoudt van de bouw van nieuwe nederzettingen.  

Later op vrijdag zal Biden naar Saoedi-Arabië vliegen. Bijzonder is het feit dat hij direct vanuit Tel Aviv naar Riyad zal vliegen, een belangrijke symbolische primeur, in lijn met de hoop van Israel op groeiende normalisatie in de verhoudingen tussen de landen. Biden’s bezoek aan de Saoedi’s zal in het teken staan van regionale en economische belangen – zoals de olieproductie en -prijs. Er wordt ook gesproken over enkele vooruitgang in de relatie tussen Israel en het Saoedische koninkrijk. Zo hoopt Israel dat de Saoedi’s speciale en directe Hadj-vluchten tussen Israel en Mekka zullen toestaan, zodat Israelische en Palestijnse moslims direct naar de heilige moslimsteden kunnen vliegen. Ook hoopt Israel dat de Saoedi’s Israelische civiele vluchten in hun luchtruim zullen toelaten, wat een significant verschil maakt bij vluchten naar de Golfstaten en naar het Verre Oosten. De Saoedi’s hopen dat Israel akkoord zal gaan met de overdracht van de twee strategisch gelegen eilanden in de Rode Zee – Tiran en Sanafir  – van Egypte aan de Saoedi’s. Hun locatie aan de mond van de Golf van Aqaba was al in de jaren 60 aanleiding van conflicten. Het vredesakkoord met Egypte vereist Israelische toestemming voor elke verandering.

(Credit: Begin-Sadat Center for Strategic Studies)