Dossier: Bevolkingsgroepen en religies in Israel

Israelische Arabieren en andere minderheden

Israelische Arabieren
Na Joden vormen Israelische Arabieren de grootste bevolkingsgroep in Israel. Zij worden ook wel Israelische Palestijnen genoemd. Dit is de benaming voor mensen die in het mandaatgebied Palestina woonden en na de wapenstilstand in 1948 binnen de Israelische grenzen bleven wonen. Zij vormen de grootste groep binnen de Arabische minderheid. Israelische Arabieren wonen voornamelijk in Noord-Israel en bedragen ongeveer 1,6 miljoen mensen, 21% van de Israelische bevolking. Van hen is 83% islamitisch, 8% christen en 8% Druzisch. Veel van de Israelische Arabieren hebben ook familie in de Palestijnse gebieden wonen. Tussen 1948 en 1967 was het contact met hen nagenoeg afgesloten, omdat de Westelijke Jordaanoever in handen van Jordanië was, dat Israel vijandig gezind was. Dit veranderde na de Zesdaagse Oorlog in 1967, toen Israel de Westoever veroverde. Als gevolg hiervan konden Israelische Arabieren weer contact opnemen met hun familieleden in Gaza en de Westoever. Daarnaast werd deze groep zich steeds meer bewust van de mogelijkheden om binnen Israel een stempel op de politiek te drukken.  
 
Israelische Arabieren hebben vaak sympathie voor de Palestijnen die op de Westoever en in Gaza wonen. Dit varieert van mensen die vinden dat Israel als Joodse staat bestaansrecht heeft naast een Palestijnse staat tot mensen die geloven dat heel het gebied (Israel en de Palestijnse gebieden) één staat zou moeten worden.  
 
Israelische Arabieren zijn volwaardige staatsburgers van Israel. Zij hebben stemrecht, betalen belasting, studeren aan Israelische universiteiten, etc. Israelische Arabieren hoeven echter niet te dienen in het Israelische leger. Zij kunnen zich wel aanmelden als vrijwilliger, maar dat gebeurt zelden. 

Druzen
De Druzen zijn een kleine religieuze gemeenschap die ongeveer in de elfde eeuw is gesticht. Zij vormen ongeveer 1,6% van de bevolking van Israel. De Druzen wonen al eeuwen in Israel, Syrië en Libanon. In Israel wonen ongeveer 140.000 Druzen, met name in Noord-Israel en op de Golanhoogten. Na de oprichting van de staat Israel in 1948 werden zij Israelische staatsburgers en zijn zij over het algemeen trotse burgers van het land. Zij dienen in het leger en zijn politiek goed geïntegreerd, met Knessetleden over het gehele politieke spectrum. Hun loyaliteit ligt ten eerste bij het land waarin ze wonen en pas in de tweede plaats bij de andere Druzen in de regio. 
 
Dit is anders voor de ongeveer 20.000 Syrische Druzen die op de Golanhoogten wonen. Tot 1967 waren zij onderdanen van de Syrische regering. Toen Israel in 1967 de Golanhoogten veroverde, behielden zij hun loyaliteit aan Syrië. Dit deden zij mede omdat zij verwachtten dat de Golanhoogten aan Syrië in een eventueel vredesakkoord terug zou kunnen worden gegeven aan Syrië, waardoor loyaliteit aan Israel in de toekomst gevaar zou kunnen opleveren. De Druzen op de Golan hebben over het algemeen geen Israelisch staatsburgerschap. Zij kunnen dit wel aanvragen en krijgen, maar hebben dit nooit gedaan. Sinds de burgeroorlog in Syrië neemt het aantal vragen voor een Israelisch paspoort onder Druzen wel toe, ook omdat de kans steeds kleiner lijkt te worden dat Israel de Golan ooit nog afstaat. Druzen op de Golan hoeven niet in het Israelische leger te dienen. 

Bedoeïenen
Er wonen ongeveer 250.000 Bedoeïenen in Israel. De Bedoeïenen zijn een nomadisch volk, gespecialiseerd in het overleven in de woestijn, dat zich in het hele Midden-Oosten en Noord-Afrika heeft gevestigd. 
 
Er is een groot verschil tussen Bedoeïenen die in Noord- en Zuid-Israel wonen. De Bedoeïenen in Noord-Israel wonen in grote dorpen en kleine steden en voelen zich over het algemeen loyaal aan de staat Israel. Een groot percentage van de Noord-Israelische Bedoeïenen dient in het leger, onder meer in een speciale ‘trackers-eenheid’ die sporen onderzoekt bij grensovergangen. In het zuiden is de situatie heel anders: veel Bedoeïenen wonen in niet-erkende dorpjes in de Negev-woestijn zonder elektriciteit en stromend water, of in steden gebouwd door de Israelische overheid. Zij hebben een veel ambivalenter gevoel jegens de Israelische autoriteiten en identificeren zich ook minder met de Staat Israel. De Israelische staat wil graag dat Zuid-Israelische Bedoeïenen hun nomadische leefstijl afzweren en een sedentair bestaan in door Israel gebouwde steden leiden, maar Bedoeïenen verzetten zich tegen deze pogingen en wensen hun “vrije”, nomadische leefstijl te behouden.  
 
In de Egyptische Sinaï-woestijn wonen Bedoeïenen die behoren tot dezelfde stam als in de Negev-woestijn. Na de verovering van de Sinaï door Israel tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967, kwamen deze Bedoeïenen weer in contact met elkaar. Toen Israel in 1979 vrede sloot met Egypte en de Sinaï afstond, werden zij weer gescheiden. Vandaag de dag houden zij nog steeds contact met elkaar door middel van huwelijken die worden gesloten tussen de stammen en is er ook een smokkelnetwerk tussen Israel en Egypte dat via de Bedoeïenenstammen loopt.

Palestijnen
Palestijnen zijn de Arabische inwoners van het voormalige Brits Mandaatgebied Palestina, dat momenteel het grondgebied van Israel, de Westelijke Jordaanoever en Gaza bestrijkt. Door de jaren heen is de betekenis van de term “Palestijnen” veranderd. Vóór de stichting van de staat Israel kon “Palestijn” duiden op elke inwoner van het Brits mandaatgebied Palestina – dus ook op Joden. Tegenwoordig wordt de term gebruikt om de Arabische inwoners van de streek aan te duiden. Zij stammen af van Arabieren die de afgelopen eeuwen in de landstreek Palestina zijn gaan wonen, vooral vanaf de negentiende eeuw. Tot de twintigste eeuw hadden de Arabieren in Palestina geen vastomlijnde nationale identiteit: natiestaten bestonden destijds immers nog niet in het Midden-Oosten. In plaats daarvan was de Arabische samenleving gebaseerd op tribale verbanden. De Palestijnse nationale identiteit is vooral gevormd als reactie op het zionisme en de oprichting van de staat Israel. 
 
Tijdens de Israelische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 vluchtten veel Palestijnen uit het gebied en zochten zij hun toevlucht in buurlanden. Hun nakomelingen wonen hier nog steeds, voornamelijk in Jordanië (2,5 miljoen), Syrië (500.000) en Libanon (500.000). In Jordanië hebben zij staatsburgerschap. In Syrië en Libanon zijn ze echter stateloos, hebben ze nauwelijks rechten en wonen zij en hun nakomelingen nog steeds verplicht in vluchtelingenkampen. 

Toen Israel in 1967 de Westoever en de Gazastrook veroverde, kwamen deze gebieden onder Israelisch militair bestuur. Het pan-Arabisme verdween uit de identiteit en er ontstond een Palestijnse identiteit, opgebouwd rondom de in 1959 in Koeweit opgerichte Fatach en de in 1964 in Cairo opgerichte PLO (Palestijnse Bevrijdingsorganisatie). Pas na de eerste intifada, tussen 1987-1993, zou de PLO door Israel als onderhandelingspartner erkend worden. Als gevolg van de Oslo-akkoorden kregen de Palestijnen zelfbestuur over delen van de Westelijke Jordaanoever en, na Israels unilaterale terugtrekking in 2005, over de Gazastrook. 

Van de Palestijnen op de Westoever en in Gaza is 97% moslim (soennitisch) en 3% christelijk. Het merendeel van de Palestijnse christenen is oosters-orthodox, de rest is rooms-katholiek. Het percentage Palestijnse christenen is de laatste jaren gedaald. De Palestijnse christenen zijn gemiddeld welvarender dan de moslims en hebben dus meer mogelijkheden om te emigreren. Bovendien is de invloed van radicale islamitische bewegingen zoals Hamas de laatste decennia gegroeid, wat bijdraagt aan het vertrek van Palestijnse christenen.

Afbeelding: Israel Defense Forces.