Vandaag 70 jaar geleden: het VN-verdelingsplan

Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+Share on LinkedInDigg thisShare on RedditEmail this to someonePrint this pageDeel dit

Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties instemde met het zogeheten Verdelingsplan voor het Brits mandaatgebied. Voor de Joden was het de opstap richting een onafhankelijk Israel, terwijl het voor de Arabieren een gemiste kans was.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de situatie in het Brits mandaatgebied Palestina steeds chaotischer. De Joden, die een eigen staat in het gebied nastreefden, voerden een onafhankelijkheidsstrijd tegen de Britten die het gebied bestuurden. Ook met de Arabieren kwam het regelmatig tot gewelddadige confrontaties.

Verdelingsplan

De Britten kozen in 1947 eieren voor hun geld en kondigden aan dat ze het mandaatgebied zouden overdragen aan de Verenigde Naties. Het mandaatgebied was immers ingesteld door de Volkenbond, de voorloper van de VN. Een speciale VN-commissie stelde een verdelingsplan op voor het gebied, in de hoop dat het geweld kon worden beteugeld. Het VN-verdelingsplan voorzag in de oprichting van een Joodse en een Arabische staat in het mandaatgebied. Jeruzalem en het omringende gebied zou een internationale zone worden.

Algemene Vergadering steunt het plan

Op 29 november 1947 stemde de Algemene Vergadering van de VN in met het verdelingsplan, resolutie 181. Van de 56 aanwezige landen stemden 33 vóór de resolutie. 13 landen, waaronder alle islamitische VN-lidstaten, stemden tegen en tien landen onthielden zich van stemming. Zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie hadden vóór het delingsplan gestemd en steunden dus de oprichting van een Joodse staat. De steun van de twee wereldmachten was cruciaal in de uiteindelijke totstandkoming van de staat Israel.

Zo stemde de VN over het Verdelingsplan

 

Gemengde reacties

De Joden waren blij dat het verdelingsplan hen eindelijk een eigen staat gaf, maar vonden het toebedeelde grondgebied veel te klein. De Jewish Agency, geleid door Ben Goerion, was vóór het plan. Het verdelingsplan bood immers de unieke kans om eindelijk een internationaal erkende onafhankelijke Joodse staat op te richten – liever een kleine staat dan helemaal geen staat.

De rechtervleugel van de zionistische beweging, geleid door Menachem Begin en Yitzchak Shamir, wilde het plan niet accepteren. Zij waren van mening dat de Joodse staat beide kanten van de Jordaanrivier moest beslaan, omdat het oorspronkelijke Brits mandaatgebied ook Transjordanië omvatte. Met het verdelingsplan kregen de Joden veel minder dan waar ze recht op hadden, meenden Begin en Shamir. Uiteindelijk kreeg de pragmatische koers van Ben Goerion de meeste steun en gingen de Joden akkoord met het verdelingsplan.

De Arabieren gingen niet akkoord. Zij bleven zich verzetten tegen de opdeling, en een burgeroorlog in het mandaatgebied was het gevolg. Het verdelingsplan werd nooit gerealiseerd. Nadat David Ben Goerion op 14 mei 1948, een dag na het vertrek van de Britten, de onafhankelijke staat Israel uitriep, verklaarden zes omringende Arabische landen verklaarden de oorlog aan Israel, met het uitgesproken doel de Joodse staat te vernietigen. De burgeroorlog escaleerde daarmee tot een regionale oorlog.

Gevolgen

Het resultaat van die oorlog is bekend. Israel slaagde erin haar grondgebied aanzienlijk te vergroten ten opzichte van het voorgestelde verdelingsplan. Judea, Samaria en het grootste deel van Jeruzalem werden bezet door Transjordanië, en van een onafhankelijke Arabische staat in het gebied kwam niets terecht.

De vraag blijft hoe de geschiedenis eruit zou hebben gezien als de Arabieren het verdelingsplan wel hadden geaccepteerd. Zouden de Arabische en Joodse staat dan vreedzaam naast elkaar hebben bestaan? We zullen het nooit weten. Maar achteraf kunnen we vaststellen dat het VN-verdelingsplan voor de Arabieren een gemiste kans was, terwijl het voor de Joden de springplank vormde naar een onafhankelijk Israel.