11 Auschwitzbewakers gevonden én ontslagen van rechtsvervolging

Arbeit Macht Fei liggendNiet fit genoeg voor vervolging’ acht justitie in Duitsland elf voormalige bewakers van het beruchte Poolse vernietigingskamp Auschwitz. De SS-ers, die worden verdacht van medeplichtigheid aan moorden en gruweldaden tijdens de Holocaust, ontsnappen aan een proces, meldt Der Spiegel. De afdeling van Justitie in Duitsland die zich bezig houdt met onderzoek naar Nationaalsocialistische misdaden in Ludwigsburg (hierna: onderzoekscentrum) laat in april 2013 weten zeker vijftig kampbewakers in het vizier te hebben. Vorig jaar september leverde het onderzoekscentrum tientallen namen van, nog in leven zijnde, Nazimisdadigers aan justitie. De Openbare Ministeries in de Duitse deelstaten beslissen over vervolging.

‘De kans op herhaling wordt nihil geacht’

Het proces tegen elf van de dertig voormalige SS-leden is in verschillende bondsstaten (waaronder Beieren en Nedersaksen) gestopt, hoewel Duitse justitie verzocht had om te vervolgen. De verdachten zijn tussen de 88 en 94 jaar, en zijn voor het grootste deel niet fit genoeg om voor de rechtbank te verschijnen. Allemaal hebben ze gediend in Auschwitz. Negen Auschwitzbewakers zijn in februari van dit jaar opgepakt. Drie daarvan zitten in een Tbs-kliniek en zijn daar onderzocht. Tegen deze drie wordt het proces gestopt omdat, volgens de kliniek (Justizvollzugskrankenhaus Hohenasperg) in Baden-Württemberg, ‘de kans op herhaling nihil wordt geacht.’

Demjanjuk

In 2011 werd de Oekraïense oorlogsmisdadiger Ivan Demjanjoek (John Demjanjuk) veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf voor hulp bij de moord op 28.000 mensen in het vernietigingskamp Sobibor. Ondanks het ontbreken van getuigenverklaringen veroordeelde een Duitse rechtbank de Oekraïner, alsnog. Gediend hebben als kampbewaarder bij een vernietigingskamp maakt je per definitie medeplichtig aan moord.  Deze uitspraak gaf het centrum in Ludwigsburg nieuwe stimulans om verder te gaan met onderzoeken.

1280px-Efraim_Zuroff_(May_2007)

Efraim Zuroff

“It showed that if you worked as a guard at a death camp, you’re automatically an accessory to murder.” Efraim Zuroff

Op 20 mei dit jaar laat Kurt Schrimm, directeur van het onderzoekscentrum, aan persbureau Reuters weten dat ‘Duitse aanklagers binnenkort dossiers zullen ontvangen van voormalige bewakers van vernietigingskampen die nog steeds kunnen worden veroordeeld voor hun rol in de Holocaust’. Hoewel de meeste verdachten nog in leven zijn, verwacht Kurt Schrimm dat slechts een klein deel van de zaken tot een rechtszaak zal komen. De onderzoeken zijn volgens hem ‘grotendeels compleet’. Toch verwacht Schrimm in de meeste zaken geen vervolging, omdat het bewijs ‘te mager is’. Onder de verdachten zijn drie vrouwen.

‘Nooit te laat’

Oorlogsmisdaden verjaren niet en als het aan directeur Efraim Zuroff van het Simon Wiesenthal Instituut in Jeruzalem lag, waren deze kampbewakers al veel eerder voor het gerecht gesleept. ‘In de oorlogsjaren hebben ongeveer 6.000 mensen in de vernietigingskampen gewerkt. Daarvan is waarschijnlijk 98 procent dood. Blijven er 120 over, van wie de helft vanwege gezondheidsproblemen niet meer kan worden vervolgd. Die andere 60 willen wij voor de rechter zien,’ zei Zuroff vorig jaar juli in de Volkskrant.

“We zijn nog niet klaar met Auschwitz” Kurt Schrimm

ScreenHunter_220 Jun. 26 11.48

Kurt Schrimm

Los van enkele Nazikopstukken die in Neurenberg vlak na de oorlog zijn veroordeeld, richtte Duitsland pas in 1958 het bureau op dat zich namens Justitie bezig houdt met onderzoek naar oorlogsmisdaden tijdens het Naziregime. Ook directeur Schrimm van het onderzoekscentrum  vindt dat te laat en zegt over het functioneren van zijn organisatie: “Achteraf zien we dat er fouten zijn gemaakt. We hadden beter werk kunnen doen, maar, alles in beschouwing genomen, zou ik zeggen dat ons werk succesvol was.” Hoewel er steeds minder mensen uit die verschrikkelijke periode nog in leven zijn, denkt directeur Schrimm nog meer namen boven tafel te krijgen. “We zijn nog niet klaar met Auschwitz. Ik ben ervan overtuigd dat er meer namen uit Auschwitz zullen bovenkomen in de komende maanden.” In totaal zijn er 7.472 dossiers aangereikt aan aanklagers.

Nazimisdadigers daadwerkelijk veroordeeld krijgen is nog lastiger dan zorgen dat zij worden berecht. Door de afstand in tijd naar de Tweede Wereldoorlog zijn bewijzen, zoals betrouwbare getuigenverklaringen, steeds moeilijker te verkrijgen. Bovendien is het Duitse rechtssysteem in de periode na WOII niet happig op deze processen. Rainer Pohlen, advocaat van een veroordeelde Nazimisdadiger, erkent dit. In de New York Times vertelt Pohlen dat de acties van Zuroff, directeur van het Wiesenthal Instituut, ‘zeker effect hadden’ op het voorkomen van de zaak van zijn cliënt. Pohlen: “Ik geloof dat het Duitse rechtssysteem enkele decennia na de Tweede Wereldoorlog de andere kant op keek. Er verdween veel onder het tapijt.”

 

 

 

 

Screenshot Kurt Schrimm afkomstig uit fragment Nieuwsuur